یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٣ - مسئولیت

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٨٣

اسلام یا تشیع وسیلهای است برای سلب مسئولیت و ترک عمل، مسلمان شدهایم و یا شیعه شدهایم که از عمل و از مسئولیت معاف باشیم و حال آنکه دیندار هستیم برای اینکه به مسئولیتهای خود، در حقیقت به انسانیت خود واقف باشیم، زیرا همچنان که گفتیم مسئولیت مقوم انسانیت است. آیه انا عرضنا الامانة ... میتواند دلیل خوبی بر مدعا باشد.

آگاهی به مسئولیتها و شناخت آنها و سپس انجام آنها:

انسان به آن اندازه دیندار است که به مسئولیتهای خود واقف و آگاه باشد و از عهده آنها به خوبی برآید. آیه قرآن میگوید که در قیامت گفته میشود: و قفوهم انهم مسؤولون. ایضاً قرآن درباره انبیا میگوید: فلنسئلنّ الذین ارسل الیهم و لنسئلنّ المرسلین. درباره خصوص عیسی بن مریم میگوید: یا عیسی بن مریم أ انت قلت للناس اتخذونی و امّی الهین من دون اللَّه. پیغمبر اکرم فرمود:

کلکم راع و کلکم مسؤول عن رعیته. علی علیه السلام فرمود: انکم مسؤولون حتی عن البقاع و البهائم.

دین مسئولیت است در برابر چه؟ و از چه؟ از خود، از خاندان خود، از اجتماع، از جهان. پس چهار نوع مسئولیت داریم و البته هریک از این چهار نوع اقسامی دارد.

دو مسئولیت در انسان:

٦. انسان در مسئولیت خود مسئول دو چیز است: یکی مسئول حفظ و نگهداری سرمایههایی که به او داده شده است که آنها را تضییع نکند، دیگر مسئول بهره برداری و حداکثر استفاده و در حقیقت ساختنِ آنچه مادهها و مایههای اولیه [آن] به او داده شده است. در حدیث است که انسان در قیامت قدم برنمی دارد مگر اینکه مورد پرسش قرار میگیرد:

من حیاتک کیف ... و من عمرک کیف افنیت، و من شبابک کیف ابلیت، و من فراغک کیف ... و من مالک کیف ... و ...

اینجاست که پای رشد و آگاهی و توانایی نگهداری و بهره برداری به میان میآید.