یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥ - مادر و مادری

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٧، ص: ٤٥

فقر نیست، دشمن مال نیست. زهد در اسلام مربوط است به ایثار و انسان دوستی و گذشت. ولی در اینجا ما باید یک تفاوت اساسی میان نظر اسلام درباره مال و ثروت و نظر مکاتب مادی قائل شویم. از نظر مکاتب مادی مال و ثروت و حتی بهبود وسایل زندگی و تحصیل قدرت، همه هدف است، بلکه بعضیها معتقدند (مارکسیستها) هدف بشر و زیربنای اجتماع بشر علل اقتصادی است، هرچیزی را بشر برای نیل و وصول [به] منافع اقتصادی میخواهد. ولی از نظر اسلام نه این فلسفه درباره بشر از لحاظ تاریخی صحیح است و نه از نظر اخلاقی. نه بشر همیشه چنین بوده است و نه باید و شایسته است چنین باشد. از نظر اسلام اقتصاد وسیله است برای تأمین هدفهای انسانی.

هدفهای انسانی و معنوی این است که بشر باید انسان و آزاد و قرین عدالت و ایمان و عمل صالح زندگی کند. یکی از هدفها استقلال فردی و استقلال اجتماعی است و بدون استقلال اقتصادی، استقلال و شخصیت حرف مفت است، طفیلی نباید زندگی کرد. [هدف] دیگر، جود و بخشش و مظهر جواد بودن است، فیاضیت است، بدون مالکیت و ثروت ممکن نیست. [هدف دیگر] حیثیت و احترام است، با احتیاج سازگار نیست. [هدف دیگر] تأسیس مؤسسات مفید علمی و دینی است، اینها نیز بدون بنیه قوی اقتصادی میسر نیست.

اقتصاد قوی و سالم مانند خون سالم و بنیه بهداشتی سالم است.

اسلام میگوید: و اعدّوا لهم ما استطعتم من قوّة ... نیروی نظامی بدون نیروی اقتصادی میسر نیست.

اسلام طرفدار عمران است: هو انشأکم من الارض و استعمرکم فیها. مولی مینویسد: من مالک را برای اصلاح زمین و عمارت بلاد آن فرستادم. این که میگوییم علی از دنیا رفت و خشت روی خشت ننهاد یعنی برای شخص خودش، یعنی او اینقدر امین بود که سوء استفاده نمیکرد نه اینکه دشمن آبادی بود و الّا چرا چاه میزد و آب جاری میکرد و درختکاری میکرد؟