عمده چیزی که سبب میشود زاییدن امر غیرقابل تحقیری شمرده شود و با خوردن و آشامیدن و آمیزش تفاوت داشته باشد این است که پای فردی از افراد انسان که از حیثیت ذاتی بشری و افتخار «لقد کرّمنا بنی ادم» برخوردار است، در میان است.

جنبه دیگر این است که مادر وظیفهاش تنها زاییدن نیست. مادر وظیفهای به حکم فطرت و طبیعت و به حکم قانون اسلام- که سرچشمهاش همان فطرت است- دارد که بزرگترین و با اهمیت ترین و در عین حال شریفترین وظایف است و آن بزرگ کردن و تربیت فرزند است [١] این وظیفه برخلاف تصور بعضی مادران قابل نیابت و واگذاری نیست، یعنی غیر مادر اعم از کلفت و لَلِه و از دولت و از پانسیون و غیره نمیتواند جانشین مادر بشود.

رمز محبت زایدالوصف و ضرب المثل مادر و قهراً لذت عظیم مادر از وجود فرزند همانا وظیفهای است عظیم که خلقت به عهده

[١] نباید وظیفه مادر از لحاظ تأثیر در جسم و روح فرزند [را] منحصر به زمان رشد و تمیز کودک دانست، زیرا انسان با حیوان این تفاوت را دارد که نوع غذای مادر از لحاظ حلال و حرام بودن و از لحاظهای دیگر در سرشت انسانی فرزند مؤثر است و همچنین روحیات و اخلاق و نیات و اعمال مادر در روحیه فرزندی که در شکم دارد و یا او را شیر میدهد تأثیر فراوان دارد و این جهت از مختصات انسان است.

چه بسیار افرادی پاک دیده میشوند که محصول پاکی مادر در دوران حمل و شیرخوارگی میباشند و چه بسا مردان بدسریرتی که آنها نیز ساخته دوران حمل و شیرخوارگی [خود هستند.] لهذا از نظر اسلام دستورهای مخصوصی برای لقمه پدر و برای مادر در دوران حمل و شیرخوارگی وارد شده است. تربیت فرزند از نظر اسلام از قبل از تولد، بلکه از قبل از انعقاد نطفه آغاز میشود و از همین جا هم میتوان به اهمیت وظیفه مادران پی برد، و هم اهمیت مقام مادری که چه اندازه مادران قدرت دارند در بهبود و اصلاح نژاد و در فاسد کردن آن معلوم میشود، و معلوم میشود که مردان از این نظر واقعاً فرع و طفیلی هستند نسبت به زنان. هنوز هم از نظر طبیعت، حکومت مادرشاهی برقرار است.