نقد نظريه بسط تجربه نبوي - ربانی گلپایگانی، علی - الصفحة ٩٥ - ولايت تشريعي و تدبيري

مفاد اين آيه كريم اين است كه در همه ي اموري كه به حيات فردي و اجتماعي مؤمنان مربوط مي شود و آنان در آن امور داراي ولايت اند و حق تصميم گيري و انتخاب دارند ، پيامبر صلّي الله عليه و آله بر آنان ولايت دارد و ولايت او بر ولايت آنان برتري دارد ، به گونه اي كه هر گاه ميان اين دو ولايت تعارض رخ دهد ، بايد جانب ولايت پيامبر صلّي الله عليه و آله را رعايت كنند ؛ از باب مثال : هر فردي بر مال خود ولايت دارد و مي تواند آن را در راه مشروع مصرف كند ، اما اگر پيامبر تشخيص دهد كه آن مال بايد به مصرف خاصي برسد كه صلاح آن فرد و ديگران در آن است ، ولايت پيامبر صلّي الله عليه و آله مقدم است ؛ يا اگر افراد جامعه انجام كاري را مي پسندند كه با تشخيص و رأي پيامبر صلّي الله عليه و آله مخالف است ، بر آنان واجب است كه از رأي پيامبر صلّي الله عليه و آله تبعيت كنند . [١]

ولايت تشريعي و تدبيري

شئون و مسئوليت هاي ياد شده ، از نگاهي ديگر ، ابعاد و مراتب ولايت پيامبر اكرم صلّي الله عليه و آله بر مردم به شمار مي روند . ريشه و خاستگاه تشريع ، ولايت است و ولايت به صورت بالذات به خداوند اختصاص دارد :

( . . . فَاللهُ هُوَ الوَلِيُّ . . . ) ؛ [٢] وليّ فقط خداوند است .

( . . . وَ ما لَكُم مِنْ دُونِ اللهِ مِنْ وَلِيّ وَ لا نَصِيرٍ ) ؛ [٣] و جز خدا ، وليّ و ياوري براي شما نيست .

بر اين اساس ، كسي در عرض و مرتبه ي ولايت خداوند به بشر ولايت ندارد ، اما خداوند با بعثت پيامبران ولايت بر بشر را به آنان عطا كرده است ؛ چنان كه اوصياي پيامبران نيز پس از آنان بر مردم ولايت دارند . قرآن كريم مي فرمايد :

( إنّما وَلِيّكُم اللهُ وَ رَسولُهُ وَ الّذينَ آمَنُوا الّذِينَ يَقِيمُونَ الصّلاة وَ يُؤتُونَ الزّكاة وَ