نقد نظريه بسط تجربه نبوي - ربانی گلپایگانی، علی - الصفحة ٦١ - نقد

نقد

اين سخن از جهاتي قابل نقد و مناقشه است :

١ . بي شك مقام و منزلت وجودي و معنوي پيامبر صلّي الله عليه و آله برتر از جبرييل است . چنان كه در ليلة المعراج ، آن گاه كه پيامبر صلّي الله عليه و آله به مقام سدرة المنتهي رسيد و از حجاب هاي بسياري گذر كرد ، [١] جبرييل توقف كرد ؛ پيامبر صلّي الله عليه و آله به او گفت : چرا مرا همراهي نمي كني ؟ جبرييل گفت : گذر از اين مقام براي من جايز نيست ؛ و مطابق نقل ديگري ، جبرييل گفت : اگر از اين مكان به اندازه ي بند انگشتي بگذرم ، خواهم سوخت . [٢]

اين همان مطلبي است كه مولانا در مثنوي به نظم درآورده و گفته است :

احمد ار بگشايد آن پر جليل *** تا ابد مدهوش ماند جبرييل

چون گذشت احمد ز سدره و مرصدش *** وز مقام جبرئيل و از حدش

گفت او را هين بپر اندر پِي ام *** گفت رو رو من حريف تو ني ام

باز گفت او را بيا اي پرده سوز *** من به اوج خود نرفتستم هنوز

گفت بيرون زين حد اي خوش فرّ من *** گر زنم پرّي بسوزد پرّ من [٣]

اما داستان معراج و برتري مقام پيامبر صلّي الله عليه و آله بر جبرييل ، ربطي به مسئله ي نزول وحي بر پيامبر اكرم صلّي الله عليه و آله به واسطه ي جبرييل ندارد ؛ به عبارت ديگر ، واسطه گري جبرييل در تعليم قرآن به پيامبر صلّي الله عليه و آله و رساندن وحي شريعت به آن حضرت با برتري مقام پيامبر صلّي الله عليه و آله بر جبرييل منافات ندارد ؛ زيرا فاعل و افاضه كننده ي وحي به پيامبر صلّي الله عليه و آله در حقيقت خداوند متعال است ، و نقش جبرييل در اين باره واسطه گري است ، نه افاضه و اعطاي بالذّات .

بنابراين ، در اين جا دو مطلب جدا از يكديگر وجود دارد كه غفلت از جدايي آن دو