نقد نظريه بسط تجربه نبوي - ربانی گلپایگانی، علی - الصفحة ١٤٤ - احكام ديني و آزمون بشري

است ، برنامه اي سازنده براي رشد و تكامل شخصيّت انسان به شمار مي رود ، و بدين دليل در اسلام از قداست بالايي برخوردار است ؛ تا آنجا كه يكي از مقدّس ترين نهادهاي اسلامي شناخته شده است . [١]

اصولاً اگر باب اين گونه تأويلات ظنّي درباره ي فلسفه ي احكام اسلامي گشوده شود ، نظير آن را در احكام عبادي هم خواهند گفت – چنان كه برخي مثلاً درباره ي نماز مي گويند : غرض از نماز ، به ياد خدا بودن است ، چنان كه قرآن هم فرموده است : ( اقم الصّلوة لذِكري ) ؛ [٢] پس ، چه مانعي دارد كه انسان به جاي نماز به گونه اي ديگر به ياد خداوند باشد ؟ گشودن باب اين گونه تأويلات در شريعت به انكار شريعت مي انجامد ، و اين همان قياس ظنّي و استحسانات بي پايه اي است كه امام صادق عليه السّلام درباره ي آن فرموده است :

ان السنّة اذا قيست مُحق الدين . [٣]

احكام ديني و آزمون بشري

با نگاهي دقيق تر در آيات و روايات به دست مي آيد كه فلسفه ي تكاليف و احكام ديني ، اعم از عبادي و غير عبادي ، اين است كه روح عبوديّت و تسليم در انسان تقويت گردد تا وي از اين رهگذر به كمال مطلوب و سعادت برين دست يابد . كاربرد مكرّر و مؤكّد واژه هاي ابتلا و فتنه در آيات و روايات بيانگر اين مطلب است . قرآن كريم مال و فرزند را وسيله ي فتنه و امتحان انسان دانسته و فرموده است :

( إِنَّما أَموالُكُم وَ أولادُكُمْ فِتنَةُ وَ اللهُ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ ) ؛ [٤]

همانا ، دارايي ها و فرزندان شما وسيله ي آزمايش شماست و ( نتيجه ي موفقّيت در اين آزمايش ) اجري است بزرگ در پيشگاه خداوند .