نقد نظريه بسط تجربه نبوي - ربانی گلپایگانی، علی - الصفحة ١٢٧ - ديدگاه استاد مطهري

اسيران جنگي ، كه در سنّت آمده است ، از باب مقابله ي به مثل است ، يا حكمي مستقل است ؟ » در فرض اوّل ، كه عقيده ي بسياري بر آن است ، چون در آن زمان اسيران جنگي را برده مي گرفتند ، اسلام چنين حكمي را صادر كرده است ، ولي اگر دشمن به چنين كاري دست نزند ، وليّ امر مسلمين هم چنين اختياري نخواهد داشت .

وي سرانجام نتيجه مي گيرد كه اسلام براي بردگي بساطي پهن نكرده و نگفته است من حتماً وجود برده را لازم دارم . آنچه اسلام روي آن عنايت دارد آزادي است ، آزادي بايد وجود داشته باشد . [١]

از سخنان استاد مطهري مطالب زير به دست مي آيد :

١ . از اسباب گوناگون بردگي كه در جوامع بشري در عصر رسالت مرسوم بود ، اسلام فقط يكي را تجويز كرد و آن عبارت است از بردگي اسيران جنگي .

٢ . در مورد اسيران جنگي نيز حكم بردگي در قرآن كريم نيامده ، بلكه در سنّت وارد شده است . آنچه در قرآن كريم آمده آزادي اسيران جنگي است ، نه بردگي آنان .

٣ . در سنّت نيز بردگي اسيران يك دستور قطعي و اجتناب ناپذير نيست ، بلكه در حدّ يك فرمان اختياري است كه اختيار آن به وليّ مسلمين واگذار شده است و اگر او مصلحتي در برده گرفتن اسيران جنگي نبيند هرگز برده گيري عملي نخواهد شد .

٤ . در اين كه برده گيري اسيران جنگي با صلاحديد وليّ امر مسلمين به عنوان مقابله ي به مثل است ، يا چنين شرطي ندارد دو ديدگاه وجود دارد : بنابر ديدگاه كساني كه آن را از باب مقابله ي به مثل مي دانند ، هر گاه برده گيري اسيران جنگي به كلّي منسوخ گردد ، يا در صورت معمول بودن هم ، طرف مقابل در جنگ دست به چنين كاري نزند ، برده گيري اسيران جنگي حتّي در حدّ يك عمل اختياري نيز براي وليّ امر مسلمين جايز نخواهد بود ؛ اما بنابر ديدگاه ديگر ، اين كار از اختيارات وليّ امر مسلمين است و عرف در اين باره ملاك و مقياس نيست .