نقد نظريه بسط تجربه نبوي - ربانی گلپایگانی، علی - الصفحة ٥٠ - تكامل و بسط شخصيت نبوي
قاعده اي در اين باره وجود نداشته است و سرّ آن نيز كاملاً براي ما آشكار نيست . فقط مي توان گفت كه شرايط حاكم بر دوران آنان در اين مسأله بي تأثير نبود ، چنان كه اين تفاوت ، منشأ تفاوت در معجزات پيامبران نيز بوده است ؛ بر اين اساس ، در مورد برخي از پيامبران شرايط اقتضا مي كرده كه پس از طي مراحلي از زندگي و پشت سرگذاشتن فراز و نشيب هايي به مقام نبوّت نايل آيند و احتمالاً اين فرض غالب بوده است و در مورد برخي ديگر شرايط به گونه اي بوده كه در دوران كودكي يا نوجواني به چنان مقامي دست يافته اند .
تكامل و بسط شخصيت نبوي
آنچه درباره ي تكامل شخصيت پيامبران الهي بيان گرديد ، در مورد شخصيت پيامبر اكرم صلّي الله و عليه و آله نيز جاري است . پيامبر اكرم صلّي الله عليه و آله از آغاز مورد عنايت ويژه ي خداوند بود و همان گونه كه امام علي عليه السّلام فرمود ، خداوند از آغاز كودكي پيامبر صلّي الله عليه و آله بزرگ ترين فرشته ي خود را مأمور كرده بود تا شب و روز همراه پيامبر صلّي الله عليه و آله و در مسير فضايل و ارزش هاي انساني راهبر او باشد :
لقد قرن الله به صلّي الله عليه و آله من لدن ان كان فطيما اعظم ملك من ملائكته يسلك به طريق المكارم ، و محاسن اخلاق العام ليله و نهاره [١]
از اين رو ، پيامبر اكرم صلّي الله عليه و آله از آغاز تحت تربيت خاص خداوند بوده و مدارج و مراحل كمال را پيموده است ؛ چنان كه خود حضرت فرموده است :
ادّبني ربّي فأحسن تأديبي ؛ پروردگارم مرا تربيت كرد و نيكو تربيت نمود .
پيامبر صلّي الله و عليه و آله تا چهل سالگي در راه تكامل معنوي بلندترين گام ها را برداشت و به مرتبه اي رسيد كه به عنوان آخرين پيامبر الهي برگزيده شد . چنان كه گفته اند : « خاتم كسي است كه همه ي مراتب كمال را پيموده باشد » . [٢]
رسول اكرم صلّي الله و عليه و آله پس از طي مراحل عاليِ كمال و پشت سرگذاشتن اين مجاهدت ها
[١] نهج البلاغه ، خطبه ي ١٩٢ ( خطبه ي قاصعه ) .
[٢] « الخاتم من ختم المراتب بأسرها » .