نقد نظريه بسط تجربه نبوي - ربانی گلپایگانی، علی - الصفحة ٥٦ - نقد دلايل آقاي سروش
اين است كه فلسفه ي نزول تدريجي قرآن كريم اين بوده است كه پيامبر صلّي الله عليه و آله محكم تر و استوارتر شود ، مخالفت ها و دشمني ها او را نلغزاند و بداند كه پيامبر است و ارتباط خداوند با او استمرار دارد و او را رها نمي كند و پيوسته از نصرت خويش بهره مند مي سازد . [١]
براي روشن شدن مفاد اين آيه ، لازم است به دو مطلب توجه گردد :
الف ) آيه ي ياد شده در پاسخ اعتراض كافران است كه مي گفتند : چرا آيات قرآن يك جا بر پيامبر نازل نمي شود ، تا وي آنها را يك جا در اختيار مردم قرار دهد ؛ چنان كه مي فرمايد :
( وَ قالَ الَّذِين كَفَرُوا لَوْ لا نُزَّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً واحِدَةً . . . ) . [٢]
ب ) در پاسخ به اعتراض مزبور دو مطلب بيان شده است . يكي اين كه نزول تدريجي قرآن سبب تثبيت قلب پيامبر صلّي الله عليه و آله است : ( كَذلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فَؤادَكَ ) ؛ و ديگر اين كه در هر موردي كه كافران مطلب بي اساسي را مطرح كنند ، خداوند حق را در آن مورد بر پيامبر نازل مي كند ، تا باطل كافران را بي اثر سازد : ( وَ لا يَأتُونَكَ بِمَثَلٍ إِلاّ جِئناكَ بِالْحَقِّ وَ أَحْسَنَ تَفْسيراً ) . [٣]
بنابراين ، فلسفه ي نزول تدريجي قرآن دو چيز است كه يكي به پيامبر صلّي الله عليه و آله و ديگري به مردم باز مي گردد . آنچه به مردم باز مي گردد اين است كه هرگاه كافران و مشركان مطلب باطلي درباره ي پيامبر صلّي الله عليه و آله يا مسائل ديگر بيان كنند يا حق را تحريف نمايند ، خداوند حق را فرو مي فرستد و تفسير درست آن را بيان مي كند ؛ و آنچه به پيامبر صلّي الله عليه و آله مربوط مي شود اين است كه مايه ي ثبات قلب او مي گردد . [٤] اينك سخن در اين است كه
[١] بسط تجربه نبوي ، ص ١١ .
[٢] سوره ي فرقان ( ٢٥ ) ، آيه ي ٣٢ .
[٣] سوره ي فرقان ( ٢٥ ) ، آيه ي ٣٤ .
[٤] الميزان ، ج ١٥ ، ص ٢١٠ – ٢١٢ .