نقد نظريه بسط تجربه نبوي - ربانی گلپایگانی، علی - الصفحة ٩٦ - ولايت تشريعي و تدبيري

هُم راكِعُونَ ) ؛ [١] سرپرست و وليّ شما فقط خداست و پيامبر او و آنها كه ايمان آورده اند ؛ همانان كه نماز را برپا مي دارند و در حال ركوع زكات مي دهند .

در اين آيه نخست از ولايت خداوند بر مؤمنان ياد شده و آن گاه ولايت رسول اكرم صلّي الله عليه و آله و اميرالمؤمنين عليه السلام به ترتيب در طول ولايت الهي قرار گرفته اند .

ولايت پيامبران الهي عموماً و پيامبر اسلام صلّي الله عليه و آله خصوصاً را مي توان ذيل چهار نوع : ولايت تكويني ، ولايت تبليغي ، ولايت تشريعي ، و ولايت تدبيري جاي داد :

ولايت تكويني پيامبران به تصرفات آنان در نظام تكويني باز مي گردد كه با اذن و مشيت الهي است . نمونه ي شاخص آن كارهاي خارق العاده اي است كه به عنوان معجزه يا كرامت از آنها سر مي زده است . البته ، نوعي از ولايت تكويني را نيز پيامبران و اولياي الهي داشته اند كه به تصرف در نفوس مستعد مؤمنان باز مي گردد و شرح آن از حوصله ي اين مجال بيرون است . [٢]

ولايت تبليغي پيامبران ، به ابلاغ پيام هاي الهي به بشر و دعوت به توحيد و فضيلت و تبشير و انذار مربوط مي شود .

ولايت تشريعي پيامبران ، در حقيقت به تبيين معارف و احكام شريعت و تعليم كتاب و حكمت باز مي گردد . پيامبر صلّي الله عليه و آله آنچه را كه خداوند به عنوان كتاب آسماني بر او نازل كرد ، تبيين نموده و به مؤمنان تعليم داده است . علامه طباطبايي درباره ي اين قسم از ولايت گفته است :

ولايت تشريعي اين است كه پيامبر آنچه را در كتاب آسماني به صورت كلي و مجمل آمده است ، براي مردم بيان مي كند . [٣]

منشأ اين ولايتْ وحي الهي ( غير قرآني ) است كه علاوه بر قرآن كريم به پيامبر صلّي الله عليه و آله نازل شده است .