اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٥٤١ - آيا دو ركن ثبوت حقيقت شرعيّه، تحقّق دارند؟

كيفيّات صلاة، تفاوت از زمين تا آسمان است. صلاة شخص حاضر مختار سالم غير عاجز، با صلاة غريق قابل مقايسه نيست، با اينكه هر دوى اين‌ها واقعاً صلاة مى‌باشند و اين‌گونه نيست كه اطلاق لفظ صلاة بر عملى كه غريق انجام مى‌دهد، مجاز باشد. بنابراين، ما مى‌گوييم: صلاة، به‌عنوان عبادت مخصوص در شرايع قبلى نيز وجود داشته ولى اختلاف در شرايط و اجزاء و كيفيت، موجب اختلاف در ماهيت نمى‌شود.

مثلًا در آيه صوم خداوند متعال فرموده است: (كُتِبَ عليكم الصّيامُ كما كُتب على الّذين من قبلكم) [١] يعنى روزه بر شما واجب شد همان گونه كه بر امّت‌هاى قبل از شما واجب شده است. اين آيه مى‌گويد: «روزه چيز تازه‌اى نيست بلكه امر سابقه‌دارى است كه در تمام امّت‌هاى قبلى هم وجود داشته است»، چون معناى (الّذين من قبلكم) عام است. سؤال: ممكن است كسى بگويد: چگونه در امّت‌هاى قبلى «صيام» وجود داشته در حالى كه بعضى از امّت‌هاى قبلى داراى زبان سريانى يا عِبرى بوده‌اند و زبان آنان، عربى نبوده است؟ جواب: ظاهر آيه اين است كه هر لغتى در امّت‌هاى گذشته به‌عنوان روزه مطرح مى‌شد اگر آن لغت را به عربى برمى‌گرداندند، كلمه صيام به‌جاى آن قرار داده مى‌شد.

اگر امّت‌هاى قبلى عرب بودند، همين صيام بر معناى روزه دلالت مى‌كند و اگر غير عرب بودند هر لغتى كه آنان به‌جاى روزه به كار مى‌بردند در كلام عرب به آن صيام اطلاق مى‌شود. و نيز در مقام حكايت از عيسى عليه السلام- وقتى در گهواره بود- مى‌فرمايد: (و أوصاني بالصلاة و الزكاة ما دمتُ حيّاً)، [٢] يعنى: خداوند، مرا به صلاة و زكات وصيّت و سفارش كرد. اگر عيسى عليه السلام زبانش عربى بوده، مسئله روشن است و اگر غير عربى‌

[١]- البقرة: ١٨٣

[٢]- مريم: ٣١