اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٥٥٢ - چرا اثبات قرآنيت قرآن، نياز به تواتر دارد؟

وجود (بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم) در اوّل سوره‌ها، به تواتر ثابت شده است، زيرا مسلمانان مقيّد بودند كه در قرآن‌هاى خود، چيزى غير از قرآن داخل نكنند تا جايى كه اسم سوره‌ها را هم نمى‌نوشتند، زيرا اسم سوره‌ها جزء قرآن نيست. ولى با وجود اين، مشاهده مى‌كنيم كه در جميع قرآن‌هايى كه از صدر اسلام تا كنون نوشته شده است، (بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم) در اوّل سوره‌ها ثبت شده است و اين دليل بر تواتر بسم اللَّه در رابطه با قرآن است. [١] ملاحظه مى‌شود كه اين استدلال و جواب، هر دو مبتنى بر يك اصل مسلّم مى‌باشند و آن اصل اين است كه راه ثبوت قرآنيت قرآن مسأله تواتر است. نمونه ديگر اين است كه سيوطى در كتاب اتقان، از فخر رازى نقل مى‌كند كه در بعضى از كتب قديمى نقل شده كه ابن مسعود معتقد بوده «فاتحةالكتاب» و «معوّذتين» جزء قرآن نيست. ايشان (فخر رازى) اين مطلب را استبعاد كرده، مى‌گويد: چگونه مى‌توان چنين حرفى زد؟ آيا ابن مسعود مى‌خواهد بگويد: اين چيز با اينكه متواتر است، مورد قبول نيست؟ روشن است كه نمى‌خواهد چنين حرفى بزند، زيرا اين حرف، موجب كفر است. آيا مى‌خواهد بگويد: در قرآنيت قرآن، تواتر لازم نيست؟ چه كسى مى‌تواند نياز قرآن به تواتر را انكار كند؟ انكار تواتر، مستلزم تزلزل اصل قرآن است. لذا (فخر رازى) مى‌گويد: بهتر اين است كه يا كلام ابن مسعود را توجيه كنيم و يا بگوييم:

نسبتى كه به ايشان داده شده، صحيح نيست. [٢]

چرا اثبات قرآنيت قرآن، نياز به تواتر دارد؟

آيا به جهت استناد كلام به خداوند است؟ يعنى گفته شود: «اسناد كلام به پيامبر صلى الله عليه و آله و امام عليه السلام نياز به تواتر ندارد بلكه همين مقدار كه سندْ صحيح باشد كافى‌

[١]- رجوع شود به: البيان في تفسير القرآن، ص ٤٣٢- ٤٤٨

[٢]- الإتقان في علوم القرآن، ج ١، ص ١٠٤ و ١٠٥