اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٩٦ - ٢- مطلبى كه مرحوم آخوند اختيار كرده است

داده است. اشكالات احتمال دوّم‌ اگر كسى كلام مرحوم آخوند را اين‌گونه توجيه كند اشكالات زير برآن وارد است: اشكال اوّل: [١] شما كه مى‌گوييد: «استعمال «مِنْ» به جاى «ابتداء» و عكس آن، استعمال به غير ما وضع له است»، آيا معتقديد چنين استعمالى باطل است؟ البته ما قبول داريم كه استعمال به غير ما وضع له باطل است و مستشكل نيز همين را مى‌گويد ولى آيا كلام مرحوم آخوند مى‌تواند چنين چيزى را اثبات كند؟ بديهى است كه مقام «استعمال به غير ما وضع له» پائين‌تر از «استعمال در غير ما وضع له» نيست. درحالى‌كه مشهور و مرحوم آخوند معتقدند: استعمال مجازى، استعمال در غير ما وضع له است. [٢] ما از مرحوم آخوند سؤال مى‌كنيم: مگر بين «اسد» و «رجل شجاع» مغايرت به نوع وجود ندارد؟ مگر شما نمى‌گوييد: بين انواع هر جنس تباين وجود دارد؟

پس چگونه به مجرّد وجود علاقه مشابهت- آن‌هم مشابهت در شجاعتِ فقط نه در جميع جهات- لفظ «اسد» را در مباين آن- يعنى «رجل شجاع»- استعمال مى‌كنيد و نه تنها چنين استعمالى را باطل نمى‌دانيد بلكه آن را مورد توجّه فصحاء مى‌دانيد، ولى نسبت به كلمه «مِنْ» و «ابتداء»- كه به نظر شما موضوع له آن دو يك چيز است و در تمام مراحل سه‌گانه وضع و موضوع له و مستعمل فيه با يكديگر اتّحاد دارند- استعمال «مِنْ» به جاى «ابتداء» و عكس آن را- به مجرّد اختلاف در محدوده وضع- باطل مى‌دانيد؟ درحالى‌كه وقتى شما استعمال مجازى را صحيح بدانيد بايد استعمال «مِنْ» در «ابتداء» و عكس آن را به‌طريق‌اولى صحيح بدانيد، [٣]

[١]- اين اشكال، همان اشكال سوّمى است كه بر احتمال اوّل وارد كرديم.

[٢]- ما در بحث مجاز خواهيم گفت كه استعمال مجازى، استعمال در غير ما وضع له نيست.

[٣]- چون به نظر مرحوم آخوند استعمال مجازى، استعمال در غير ما وضع له است ولى استعمال «من» در «ابتداء» و عكس آن، استعمال در ما وضع له است.