چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١ - آيات
شما را (از مدينه) بيرون كنند، ما نيز با شما بيرون خواهيم رفت و هرگز از هيچ كس در باره شما اطاعت نخواهيم كرد؛ و اگر با شما پيكار شود، ياريتان خواهيم نمود»، خداوند گواهى مى دهد كه منافقان دروغ مى گويند. اگر آنها را بيرون كنند با آنان بيرون نمى روند، و اگر با آنها پيكار شود ياريشان نخواهند كرد، و اگر ياريشان كنند (در گير و دار جنگ) پشت به ميدان كرده فرار مى كنند (و استقامت به خرج نخواهند داد) سپس كسى آنان را يارى نمى كند.
قابل توجّه اينكه: قرآن در اينجا از جمله«اسْتَوْقَدَ نَاراً» استفاده كرده است، يعنى آنها براى رسيدن به «نور»، «نار» استفاده مى كنند؛ آتشى كه هم دود و هم خاكستر و هم سوزش دارد، در حالى كه مؤمنان از نور خالص و چراغ روشن و پرفروغ ايمان بهره مى گيرند.
منافقان گرچه تظاهر به نور ايمان دارند امّا باطنشان نار است، و اگر هم نورى باشد ضعيف است و كوتاه مدّت.
اين نور مختصر، يا اشاره به فروغ وجدان و فطرت توحيدى است و يا اشاره به ايمان نخستين آنهاست كه بعداً بر اثر تقليدهاى كوركورانه و تعصّبهاى غلط و لجاجتها و عداوتها، پردههاى ظلمانى و تاريك بر آن مى افتد، نه تنها يك ظلمت بلكه به تعبير قرآن «ظلمات».
و همينهاست كه چشم بينا و گوش شنوا و زبان گويا را سرانجام از آنها خواهد گرفت، چرا كه سابقاً هم گفتيم ادامه راه غلط تدريجاً نيروى تشخيص و درك انسان را ضعيف مى كند تا آنجا كه گاهى حقايق را وارونه مى بيند، نيك در نظرش بد، و فرشته، ديو، خودنمايى مى كند.
به هر حال اين تشبيه در حقيقت، يك واقعيّت را در زمينه نفاق روشن مى سازد، و آن اينكه نفاق و دو رويى براى مدّت طولانى نمى تواند مؤثّر واقع شود. ممكن است منافقان براى مدّت كوتاهى از مزاياى اسلام و مصونيّتهاى مؤمنان برخوردار شوند و از رفاقت پنهانى با كفّار نيز بهره گيرند.