چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٩ - منافقان سنگدل

عرب نيست و چنانكه ائمّه لغت مانند مؤلّف «قاموس» و «صحاح» و «تاج العروس» و ديگران گفتهاند: اين كلمه تنها به عربهاى باديه نشين اطلاق مى شود، و به هنگامى كه بخواهند معناى مفرد را ادا كنند، همين كلمه را با ياى نسبت، به صورت «اعرابى» مى گويند.

بنابراين، به خلاف آنچه بسيارى تصوّر مى كنند، اعراب جمع عرب نيست.

«اجدر» از ماده «جدار» به معناى ديوار است، سپس به هر چيز مرتفع و شايسته اطلاق شده است؛ به همين جهت «اجدر» معمولًا به معناى شايستهتر استعمال مى شود.

در پايان آيه مى فرمايد: «وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ؛ خداوند دانا و حكيم است.»

يعنى اگر درباره عربهاى باديهنشين چنين داورى مى كند، روى تناسب خاصّى است كه محيط آنها با اينگونه صفات دارد.

امّا براى اينكه چنين توهّمى پيدا نشود كه همه اعراب باديهنشين، و يا همه باديهنشينان، داراى چنين صفاتى هستند، در آيه بعد اشاره به دو گروه مختلف در ميان آنها مى كند:

نخست مى گويد: «گروهى از اين عربهاى باديهنشين كسانى هستند كه بر اثر نفاق يا ضعف ايمان هنگامى كه چيزى را در راه خدا انفاق كنند، آن را ضرر و زيان و غرامت محسوب مى دارند» نه يك موفّقيّت و پيروزى و تجارت پر سود(وَمِنَ الْأَعْرَابِ مَنْ يَتَّخِذُ مَا يُنفِقُ مَغْرَماً).

ديگر از صفات آنها اين است كه«همواره در انتظار اين هستند كه بلاها و مشكلات شما را احاطه كند، و تيرهروزى و ناكامى به سراغ شما بيايد(وَيَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوَائِرَ).»

دوائر جمع «دائره» و معنى آن معروف است، ولى به حوادث سخت و دردناك كه انسان را احاطه مى كند، عرب نيز دائره و در حال جمع «دوائر» مى گويد.

در واقع آنها افرادى تنگنظر، بخيل و حسودند؛ بخل آنها سبب مى شود كه هرگونه خدمت مالى در راه خدا را، غرامت بپندارند؛ و حسادتشان موجب اين