چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٨ - كارشكنى منافقان
در شأن نزول اين آيات روايات متعدّدى در كتب تفسير و حديث نقل شده، كه از مجموع آنها چنين استفاده مى شود كه پيامبر صلى الله عليه و آله تصميم داشت لشكر اسلام را براى مقابله با دشمن (احتمالًا براى جنگ تبوك) آماده سازد، و نياز به گرفتن كمك از مردم داشت؛ هنگامى كه نظر خود را اظهار فرمود، كسانى كه توانايى داشتند، مقدار قابل ملاحظهاى به عنوان زكات يا كمك بلاعوض به ارتش اسلام خدمت كردند؛ ولى بعضى از كارگران كم در آمد مسلمان مانند «ابوعقيل انصارى» يا «سالم بن عمير انصارى» با تحمّل كار اضافى و كشيدن آب در شب و تهيّه دو من خرما كه يك من آن را براى خانواده خويش ذخيره كرد و يك من ديگر را خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله آورد، كمك ظاهراً ناچيزى به اين برنامه بزرگ اسلامى نمود.
ولى منافقان به هر يك از اين دو گروه ايراد مى گرفتند: كسانى را كه زياد پرداخته بودند، به عنوان رياكار اسرافكار معرفى مى كردند، و كسانى را كه مقدار ظاهراً ناچيزى كمك نموده بودند، به باد سخريّه و استهزا مى گرفتند كه آيا لشكر اسلام نياز به چنين كمكى دارد!
آيات فوق نازل شد و شديداً آنها را به عذاب خداوند بيم داد!
كارشكنى منافقان:
در اين آيات اشاره به يكى ديگر از صفات عمومى منافقان شده است كه آنها افرادى لجوج، بهانه جو، و ايراد گير و كارشكن هستند؛ هر كار مثبتى را با وصلههاى نامناسبى تحقير كرده و بد جلوه مى دهند، تا هم مردم را در انجام كارهاى نيك دلسرد سازند، و هم تخم بدبينى و سوء ظن را در افكار بپاشند، و به اين وسيله چرخهاى فعّاليّت مفيد و سازنده در اجتماع از كار بيفتد.
قرآن مجيد شديداً اين روش غير انسانى آنها را نكوهش مى كند، و مسلمانان را از