چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٩ - لزوم ايستادگى در برابر منافقان
چيده شود، و منافقان نيز بدانند در جامعه اسلامى محلّى براى آنها وجود نخواهد داشت.
لذا، مى فرمايد: «بر هيچ يك از آنها (منافقان) كه از دنيا مى روند نماز مگزار(وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِّنْهُم مَّاتَ أَبَداً)!»
«و هيچ گاه در كنار قبر او براى طلب آمرزش و استغفار نايست(وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ)!»
در حقيقت اين يك نوع مبارزه منفى، و در عين حال مؤثّر، در برابر گروه منافقان است؛ زيرا به جهاتى كه در گذشته گفتيم، پيامبر صلى الله عليه و آله نمى توانست رسماً دستور قتل آنها و پاكسازى محيط جامعه اسلامى را از اين طريق صادر كند؛ ولى مبارزات منفى به حدّ كافى در بى اعتبار ساختن آنان، و انزوا و طردشان از جامعه اسلامى ، اثر مى گذارد.
زيرا مى دانيم يك فرد مؤمن راستين، هم در حال حيات و هم پس از مرگ محترم است؛ به همين دليل، در برنامههاى اسلامى دستور غسل و كفن و نماز و دفن او داده شده است كه با احترام هرچه بيشتر، با تشريفات خاصّى، او را به خاك بسپارند؛ و حتّى پس از دفن در كنار قبر او بيايند و براى گناهان و لغزشهاى احتمالى او از خداوند طلب بخشش كنند.
عدم انجام اين مراسم درباره يك فرد، به معناى طرد او از جامعه اسلامى است؛ و اگر اين طرد كننده، شخص پيامبر صلى الله عليه و آله بوده باشد، ضربهاى سخت و سنگين به حيثيّت چنين فرد مطرودى وارد خواهد آمد. در حقيقت اين يك برنامه مبارزه حساب شده در برابر گروه منافقان در آن زمان بود كه امروز هم مسلمانان بايد از روشهاى مشابه آن استفاده كنند.
يعنى، مادامى كه افراد اظهار اسلام مى كنند و به ظواهر اسلام پايبندند، بايد معامله يك مسلمان با آنها كرد، هرچند باطنشان طور ديگرى باشد؛ ولى اگر پردهها را دريدند و نفاق خود را ظاهر كردند، بايد با آنها همانند بيگانگان از اسلام رفتار نمود.
در پايان آيه، بار ديگر دليل اين دستور را روشن مى سازد و مى فرمايد: