اين موضوع به گوش «سعد بن معاذ» بزرگ انصار رسيد، به پيامبر صلى الله عليه و آله عرض كرد به آنها اجازه نفرما، به خدا سوگند تا كنون هر مشكلى براى ما پيش آمده، اين گروه همين بهانه را پيش كشيدهاند، اينها دروغ مى گويند؛ پيامبر صلى الله عليه و آله دستور داد باز گردند.

«يثرب» نام قديمى مدينه است، پيش از آنكه پيامبر صلى الله عليه و آله به آنجا هجرت كند. بعد از آن كم كم نام مدينة الرّسول (شهر پيغمبر) بر آن گذارده شد كه مخفّف آن همان «مدينه» بود.

اين شهر نامهاى متعدّدى دارد؛ سيّد مرتضى علاوه بر اين دو نام (يثرب و مدينه)، يازده نام ديگر براى اين شهر ذكر كرده از جمله: «طيّبه»، «طابه»، «سكينه»، «محبوبه»، «مرحومه» و «قاصمه» (بعضى يثرب را نام زمين اين شهر مى دانند).

در پارهاى از روايات آمده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «اين شهر را يثرب نناميد» شايد به اين جهت كه يثرب در اصل از مادّه «ثرب» (بر وزن حرب) به معناى ملامت كردن است، و پيامبر صلى الله عليه و آله چنين نامى را براى اين شهر پر بركت نمى پسنديد.

به هرحال، اينكه منافقان، اهل «مدينه» را با عنوان «يا اهل يثرب» خطاب كردند بى دليل نيست، شايد به خاطر اين بوده كه مى دانستند پيامبر صلى الله عليه و آله از اين نام متنفر است، و يا مى خواستند عدم رسميّت اسلام و عنوان «مدينة الرّسول» را اعلام دارند، و يا آنها را به دوران جاهليّت توجّه دهند.

***

آيه بعد به سستى ايمان اين گروه اشاره كرده و مى گويد: «آنها در اظهار اسلام آن قدر سست و ضعيفند كه اگر دشمنان از اطراف و جوانب مدينه وارد آن شوند، و اين شهر را اشغال نظامى كنند و به آنها پيشنهاد نمايند كه به سوى آيين شرك و كفر بازگرديد به سرعت مى پذيرند، و جز مدّت كمى براى انتخاب اين راه درنگ نخواهند كرد(وَلَوْ دُخِلَتْ عَلَيْهِمْ مِّنْ أَقْطَارِهَا ثُمَّ سُئِلُوا الْفِتْنَةَ لَآتَوْهَا وَمَا تَلَبَّثُوا بِهَا إِلَّا يَسِيراً)».

پيداست مردمى كه اين چنين ضعيف و بى پايهاند، نه آماده پيكار با دشمنند و نه