چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٨ - جلسات سرّى منافقان

سپس به پيامبر صلى الله عليه و آله دستور مى دهد صريحاً به اين منافقان بگو: «دست از اين عذرهاى واهى و دروغين برداريد(لَا تَعْتَذِرُوا)!»

چراكه«شما بعد از ايمان راه كفر پيش گرفتيد(قَدْ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ)!»

اين تعبير نشان مى دهد كه گروه بالا از آغاز در صف منافقان نبودند، بلكه در صف مؤمنان ضعيف الايمان بودند و پس از ماجراى فوق راه كفر پيش گرفتند.

اين احتمال نيز در تفسير جمله فوق وجود دارد كه اين گروه پيش از اين هم در صف منافقان بودند، ولى چون ظاهراً مرتكب خلافى نشده بودند، پيامبر صلى الله عليه و آله و مسلمانان وظيفه داشتند با آنها معامله افراد مؤمن كنند، ولى هنگامى كه پس از ماجراى جنگ تبوك پرده كنار رفت، و كفر و نفاق آنها بر ملا شد، به آنها اخطار گرديد كه شما از اين پس در صف مؤمنان نخواهيد بود.

سرانجام، آيه را با اين جمله پايان مى دهد كه«اگر ما گروهى از شما را ببخشيم، گروه ديگرى را به خاطر اين كه مجرم بودند، مجازات خواهيم كرد(إِن نَّعْفُ عَنْ طَائِفَةٍ مِّنْكُمْ نُعَذِّبْ طَائِفَةً بِأَنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِمِينَ)».

اينكه مى گويد گروهى را مجازات مى كنيم به خاطر جرم و گناهشان، دليل بر آن است كه «گروه مورد عفو» افرادى هستند كه آثار جرم و گناه را با آب توبه از وجود خود شستهاند.

در آيات آينده مانند آيه ٧٤ نيز قرينهاى بر اين مطلب وجود دارد.

روايات متعدّدى در ذيل اين آيه وارد شده كه حكايت از آن مى كند كه بعضى از اين منافقان كه وصف حالشان در آيات بالا آمده، از كرده خود پشيمان شدند، و توبه كردند، ولى بعض ديگر همچنان بر روش خود باقى بودند. [١]

[١]. براى توضيح بيشتر به تفسير نورالثّقلين، ج ٢، ص ٢٣٩، مراجعه شود.