چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠١ - چند نكته مهم

است؟» پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «جُهْدُ الْمُقِلّ؛ مقدار توانايى افراد كم درآمد.»

٢ صفتى كه در آيات فوق درباره منافقان عصر پيامبر صلى الله عليه و آله خوانديم- مانند ساير صفات آنان- اختصاصى به آن گروه و آن زمان ندارد، بلكه از صفات زشت همه منافقان در هر عصر و زمان است. آنها با روح بدبينى خاصّى كه دارند، سعى مى كنند هركار مثبتى را با وصلههاى ناجور از اثر بيندازند؛ سعى مى كنند هر نيكوكارى را به نوعى دلسرد كنند؛ و حتّى با سخريّه و استهزا و كم اهمّيّت جلوه دادن خدمات بى آلايش افراد كم درآمد، شخصيّت آنها را درهم بشكنند و تحقير كنند، تا همه فعّاليّتهاى مثبت در جامعه خاموش گردد و آنها به هدفهاى شومشان نائل گردند.

ولى مسلمانان آگاه و بيدار، در هر عصر و زمان، بايد كاملًا متوجّه اين نقشه شوم منافقان باشند، و درست برعكس آن گام بردارند؛ يعنى، از خدمتگزاران جامعه تشويق به عمل آورند، و براى خدمات ظاهراً كوچك توأم با اخلاص، ارج فراوان قائل شوند، تا كوچك و بزرگ به كار خود دلگرم و علاقهمند گردند؛ و نيز بايد همگان را از اين نقشه ويرانگر منافقان آگاه سازند تا دلسرد نشوند.

٣ جمله«سَخِرَاللَّهُ مِنْهُم؛ خداوند آنها را مسخره مى كند.» به اين معنا نيست كه خداوند اعمالى همانند آنان انجام مى دهد، بلكه همانگونه كه مفسّران گفتهاند: منظور اين است كه مجازات استهزا كنندگان را به آنها خواهد داد، و يا آنچنان با آنها رفتار مى كند كه همچون استهزا شدگان تحقير شوند!

٤ شك نيست كه عدد سبعين (هفتاد) در آيات فوق براى «تكثير» است نه براى «تعداد»؛ به عبارت ديگر، مفهوم آيه اين است كه هر قدر براى آنها استغفار كنى خداوند آنان را نمى بخشد؛ درست مانند اينكه كسى به ديگرى مى گويد: اگر صد بار