چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٤ - برخورد شديد قرآن با مسجد ضرار
رواياتى به همين مضمون از امام باقر عليه السلام و امام صادق عليه السلام نقل شده است ولى همانگونه كه بارها اشاره كردهايم اينگونه روايات دليل بر منحصر بودن مفهوم آيه به اين مصداق نيست، بلكه همانگونه كه ظاهراً اطلاق آيه گواهى مى دهد، طهارت در اينجا معناى وسيعى دارد كه هرگونه پاكسازى «روحانى» از آثار شرك و گناه، و «جسمانى» از آثار آلودگى به كثافات را شامل مى شود.
در سومين آيه مورد بحث مقايسهاى ميان دو گروه مؤمنان كه مساجدى همچون مسجد قبا را بر پايه تقوا بنا مى كنند با منافقانى كه شالوده آن را بر كفر و نفاق و تفرقه و فساد قرار مى دهند به عمل آمده است؛ نخست مى گويد: «آيا كسى كه بناى آن مسجد را بر پايه تقوا و پرهيز از مخالفت فرمان خدا و جلب خشنودى او نهاده، بهتر است، يا كسى كه شالوده آن را بر لبه پرتگاه سستى در كنار دوزخ نهاده، كه به زودى در آتش جهنّم سقوط خواهد كرد(أَفَمَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى تَقْوَى مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ أَم مَّنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهِ فِى نَارِ جَهَنَّمَ)!»
«بنيان» مصدرى است به معناى «اسم مفعول» يعنى بنا و ساختمان، و «شفا» به معناى لبه چيزى است، و «جرف» به معناى «حاشيه» نهر و يا چاه است كه آب زير آن را خالى كرده باشند، و «هار» به معناى شخص يا ساختمان سستى است كه در حال سقوط است.
تشبيه فوق با نهايت روشنى و وضوح، بىثباتى و سستى كار منافقان و استحكام و بقاى كار اهل ايمان و برنامههاى آنها را روشن مى سازد. مؤمنان به كسى مى مانند كه براى بناى يك ساختمان، زمين بسيار محكمى را انتخاب كرده و شالوده آن را با مصالحى پر دوام و مطمئن بنا مى كند، امّا منافقان به كسى مى مانند كه ساختمان خود را بر لبه رودخانهاى كه سيلاب زير آن را بكلّى خالى كرده و هر آن آماده سقوط است، مى سازد؛ چنين ساختمانى ظاهرى دارد بدون پايه و شالوده، مانند نفاق كه ظاهرى