چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٨ - عاقبت كار منافقان

حال آنها چگونه خواهد بود هنگامى كه فرشتگان (مرگ) بر صورت و پشت آنها مى زنند (و جانشان را مى گيرند)!

اين آيات همچنان به بحث پيرامون منافقان و موضعگيرىهاى مختلف آنها ادامه مى دهد؛ مى فرمايد: «كسانى كه بعد از روشن شدن حق، بازگشتند و پشت كردند، شيطان اعمال زشتشان را در نظرشان زينت داده، و آنها را به آرزوهاى دور ودراز فريفته است(إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِهِم مِّنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى الشَّيْطَانُ سَوَّلَ لَهُمْ وَأَمْلَى لَهُمْ)».

گرچه بعضى احتمال دادهاند كه اين آيه پيرامون جمعى از كفّار اهل كتاب سخن مى گويد كه قبل از قيام پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نشانههاى او را بر اساس كتب آسمانيشان مى شمردند و سخت در انتظار او بودند، امّا بعد از قيام او و روشن شدن اين نشانهها، به او پشت كردند و شهوات و منافع مادّى، مانع ايمانشان شد.

ولى قرائنى كه در آيات قبل و بعد است به خوبى نشان مى دهد اين آيه نيز درباره منافقان سخن مى گويد كه نزديك آمدند و دلايل حقّانيّت پيامبر صلى الله عليه و آله را به وضوح ديدند و شنيدند، ولى به خاطر هواپرستى و تسويلات شيطانى به آن پشت كردند.

«سَوَّلَ» از ماده «سؤل» بر وزن «قفل» به معناى حاجتى است كه نفس آدمى نسبت به آن حريص است و «تسويل» به معناى ترغيب و تشويق نسبت به امورى كه به آن حريص است، و نسبت اين امر به شيطان، به خاطر وسوسههايى است كه او در جان انسان مى كند، و مانع هدايت او مى شود.

جمله«وَ أَمْلَى لَهُمْ» از مادّه «املاء» به معناى ايجاد طول امل و آرزوهاى دور و دراز است كه انسان را به خود مشغول داشته و از حق باز مى دارد.

آيه بعد علّت اين تسويلات و تزيينات شيطانى را چنين شرح مى دهد: «اين به خاطر آن است كه آنان به كسانى كه از نزول وحى الهى به پيامبر صلى الله عليه و آله اسلام ناراحت بودند گفتند: ما در بعضى از امور از شما پيروى مى كنيم(ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا لِلَّذِينَ كَرِهُوا مَا نَزَّلَ اللَّهُ سَنُطِيعُكُمْ فِى