چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٦ - عذرها و سوگندهاى دروغين

امّت بر پيامبر صلى الله عليه و آله در ذيل آيه ١٠٥ همين سوره، در تفسير نمونه مشروحاً بحث شده است.

بعد مى فرمايد: همه اعمال و نيّات شما امروز ثبت و بايگانى مى شود؛«سپس به سوى كسى كه اسرار پنهان و آشكار را مى داند، باز مى گرديد، و او شما را به اعمالتان آگاه مى كند» و جزاى آن را به شما خواهد داد(ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ)».

در آيه بعد، بار ديگر اشاره به سوگندهاى دروغين منافقان مى كند و مى فرمايد:

«آنها براى فريب شما به زودى دست به دامن قسم مى زنند، و هنگامى كه به سوى آنان بازگشتيد، سوگند به خدا ياد مى كنند كه از آنها صرف نظر كنيد، و اگر خطايى كردهاند مشمول عفوشان سازيد(سَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَكُمْ إِذَا انقَلَبْتُمْ إِلَيْهِمْ لِتُعْرِضُوا عَنْهُمْ)».

آنها تقاضاى اعراض دارند، امّا اعراض به معناى «گذشت»؛ شما هم اعراض كنيد، ولى به معناى «تكذيب و انكار»؛ و اين دو تعبير مشابه، با دو معناى كاملًا متضاد، لطافت و زيبايى خاصّى دارند كه بر اهل ذوق پوشيده نيست.

سپس به عنوان تأكيد و توضيح و بيان دليل مى فرمايد: «چرا كه آنها موجوداتى پليدند»، و بايد از چنين موجودات پليدى صرف نظر كرد: «إِنَّهُمْ رِجْسٌ» و چون چنينند«جايگاهى جز جهنّم نخواهند داشت(وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ)!» امّا«همه اينها نتيجه اعمالى است كه خودشان انجام دادهاند(جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ)!»

در آخرين آيه مورد بحث اشاره به يكى ديگر از سوگندهاى آنها شده و آن اينكه:

«با اصرار و سوگند از شما مى خواهند كه از آنها خشنود شويد(يَحْلِفُونَ لَكُمْ لِتَرْضَوْا عَنْهُمْ)».

سوگندى كه در آيه قبل گذشت به خاطر اين بود كه مؤمنان عملًا واكنشى در مقابل آنها نشان ندهند، ولى سوگندى كه در اين آيه، به آن اشاره شده، براى آن است كه علاوه بر جنبه عملى، قلباً هم از آنها خشنود شوند!