چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٤ - شناسايى منافقان از لحن گفتار

در آيه بعد براى تأكيد بيشتر و نشان دادن طرق شناخت مؤمنان از منافقان مى افزايد: «ما همه شما را قطعاً آزمايش مى كنيم، تا معلوم شود مجاهدان واقعى شما و صابران كيانند- و مجاهد نماها و سست عنصران منافق كيانند- (وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجَاهِدِينَ مِنْكُمْ وَالصَّابِرِينَ)!»

گرچه اين آزمايش دامنه وسيع و گستردهاى دارد و صبر و شكيبايى در انجام همه وظايف را شامل مى شود، ولى به تناسب كلمه مجاهدين و آيات قبل و بعد، بيشتر منظور آزمايش در ميدان جهاد است. و راستى ميدان جهاد ميدان آزمايش بزرگ و سختى است، و كمتر كسى مى تواند چهره واقعى خود را در چنين ميدانهايى از نظرها مستور دارد.

و در ذيل آيه مى فرمايد: علاوه بر اينكه شما را مى آزماييم«اخبار شما را نيز آزمايش مى كنيم(وَنَبْلُوَ أَخْبَارَكُمْ)!»

بسيارى از مفسّران گفتهاند كه مراد از «اخبار» در اينجا عمل انسانهاست، چرا كه وقتى عملى از انسان سر مى زند، به صورت «خبر» در ميان مردم پخش مى شود. بعضى نيز گفتهاند منظور از «اخبار» در اينجا اسرار درونى است، چرا كه اعمال مردم از اين اسرار خبر مى دهد. اين احتمال نيز وجود دارد كه «اخبار» در اينجا به معناى خبرهايى باشد كه مردم از وضع خود يا از تعهّدات خويش مى دهند، مثلًا منافقان با پيامبر صلى الله عليه و آله عهد كرده بودند كه پشت به ميدان نبرد نكنند در حالى كه عهد و پيمان خود را شكستند(وَلَقَدْ كَانُوا عَاهَدُوا اللَّهَ مِنْ قَبْلُ لَايُوَلُّونَ الْأَدْبَارَ[١]).

و نيز«بعضى از آنها از پيامبر صلى الله عليه و آله اجازه بازگشت از ميدان جهاد مى طلبيدند و مى گفتند:

خانههاى ما بدون حفاظ است در صورتى كه بدون حفاظ نبود؛ هدفشان اين بود كه فرار كنند(وَيَسْتَأْذِنُ فَرِيقٌ مِّنْهُمُ النَّبِىَّ يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنَا عَوْرَةٌ وَمَا هِىَ بِعَوْرَةٍ إِنْ يُرِيدُونَ إِلَّا فِرَاراً)».

[١]. سوره احزاب، آيه ١٥.