چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٥ - توبه كاران

پذيراى شهادت در راه خدا، به سرعت تسليم مى شوند و تغيير مسير مى دهند.

بنابراين، منظور از كلمه «فتنه» در اينجا همان شرك و كفر است (همانگونه كه در آيات ديگر قرآن، از قبيل آيه ١٩٣ سوره بقره آمده است).

ولى بعضى از مفسّران احتمال دادهاند كه مراد از «فتنه» در اينجا جنگ بر ضدّ مسلمانان است كه اگر به اين گروه منافق پيشنهاد شود، به زودى اين دعوت را اجابت كرده و با فتنه جويان همكارى مى كنند.

امّا اين تفسير با ظاهر جمله«وَ لَوْ دُخِلَتْ عَلَيْهِمْ مِنْ أَقْطارَهَا» (اگر از اطراف بر مدينه هجوم آورند ...) سازگار نيست، و شايد به همين دليل اكثر مفسّران همان معناى اوّل را انتخاب كردهاند.

سپس قرآن، اين گروه منافق را به محاكمه مى كشد و مى گويد: «آنها قبلًا با خدا عهد و پيمان بسته بودند كه پشت به دشمن نكنند، و بر سر عهد خود در دفاع از توحيد و اسلام و پيامبر بايستند؛ مگر آنها نمى دانند كه عهد الهى مورد سؤال قرار خواهد گرفت و آنها در برابر آن مسئولند(وَلَقَدْ كَانُوا عَاهَدُوا اللَّهَ مِنْ قَبْلُ لَايُوَلُّونَ الْأَدْبَارَ وَكَانَ عَهْدُ اللَّهِ مَسْئُولًا)!»

بعضى گفتهاند: منظور از اين عهد و پيمان همان تعهّدى است كه طايفه «بنى حارثه» در روز جنگ احد با خدا و پيامبر كردند، در آن هنگام كه تصميم به مراجعت از ميدان گرفتند و بعد پشيمان شدند، عهد بستند كه ديگر هرگز گِرد اين امور نروند، امّا همانها در ميدان جنگ احزاب باز به فكر پيمان شكنى افتادند.

بعضى نيز آن را اشاره به عهدى مى دانند كه در جنگ بدر و يا در عقبه قبل از هجرت پيامبر، با آن حضرت بستند.

ولى به نظر مى رسد كه آيه فوق مفهوم وسيع و گستردهاى دارد كه هم اين عهد و پيمانها و هم ساير عهد و پيمانهاى آنها را شامل مى شود.

اصولًا هركسى ايمان مى آورد و با پيامبر صلى الله عليه و آله بيعت مى كند اين عهد را با او بسته كه