چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٦ - جمعبندى نهايى
٨ فسق و گناه: «إِنَّ اللَّهَ لَايَهْدِى الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ»
٩ خود را مالك همه چيز دانستن، و ديگران را محتاج به خود پنداشتن: «هُمُ الَّذِينَيَقُولُونَ لَاتُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا»
١٠ خود را عزيز و ديگران را ذليل، تصوّر كردن: «لَيُخْرِجَنَّ الْأَعَزُّ مِنْهَا الْأَذَلَّ»
بدون شك نشانههاى منافق منحصر به اينها نيست، و از آيات ديگر قرآن و روايات اسلامى و نهجالبلاغه نيز نشانههاى متعدّد ديگرى براى آنها استفاده مى شود، حتّى در معاشرتهاى روزمرّه مى توان به اوصاف و ويژگىهاى ديگرى از آنها پى برد، ولى آنچه در اين آيات آمده، قسمت مهم و قابل توجّهى از اين اوصاف است.
در نهجالبلاغه خطبهاى مخصوص توصيف منافقان است، در قسمتى از آن خطبه چنين آمده است:
اى بندگان خدا شما را به تقوا و پرهيزكارى سفارش مى كنم و از منافقان برحذر مى دارم، چرا كه آنها گمراه و گمراه كنندهاند؛ خطاكار و غلط اندازند؛ هر روز به رنگ تازهاى در مى آيند، و به قيافهها و زبانهاى مختلف خودنمايى مى كنند.
از هر وسيلهاى براى فريفتن و در هم شكستن شما بهره مى گيرند و در هر كمين گاهى به كمين شما نشستهاند.
بد باطن و خوش ظاهرند، و پيوسته مخفيانه براى فريب مردم گام بر مى دارند، و از بيراههها حركت مى كنند.
گفتارشان به ظاهر شفا بخش، امّا كردارشان دردى است درمانناپذير.
بر رفاه و آسايش مردم، حسد مى ورزند؛ اگر كسى گرفتار بلايى شود خوشحالند.
همواره اميدواران را مأيوس مى كنند و همه جا آيه يأس مى خوانند؛ آنها در هر راهى كشتهاى دارند! و براى نفوذ در هر دلى راهى! و براى هر مصيبتى اشك ساختگى مى ريزند!
مدح و ثنا به يكديگر، قرض مى دهند و از يكديگر انتظار پاداش دارند؛ در