(يَتَفَيَّؤُا ظِلالُهُ عَنِ الْيَمِينِ وَ الشَّمائِلِ سُجَّداً لِلَّهِ‌): سايه اين مخلوقات، بر طبق حركت خورشيد، گاهى به سمت چپ و گاهى بسمت راست مايل مى‌شود، زيرا بوقت طلوع خورشيد، اگر انسان رو بقبله بايستد، سايه او جلوش خواهد بود و همين كه خورشيد بر آمد در سمت راست او و همين كه ظهر گذشت پشت سر او و همين كه غروب فرا رسيد، در سمت چپ او قرار مى‌گيرد. اين است معناى گردش سايه به راست و چپ.

اين معنى از كلبى است. اينكه قرآن مجيد مى‌گويد: سايه، براى خداوند، سجده مى‌كند، مقصود اين است كه: سايه، مطيع و منقاد امر پروردگار است و گردش‌هاى آن از اراده خودش خارج است. اين آيه نظير(وَ ظِلالُهُمْ بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ) است (رعد ١٥:

و سايه‌هاى آنها صبح و عصر براى خدا سجده مى‌كنند.) علت اينكه «ظلال» را بضمير مفرد، اضافه كرده، اين است كه مرجع ضمير، كلمه «ما» است كه بر كثرت دلالت مى‌كند.

برخى گويند: مقصود از «ظل» شخص است، نه سايه. علقمه گويد:

لما نزلنا رفعنا ظلم اخبية		و فار للقوم باللحم و المراجيل‌

يعنى: «هنگامى كه فرود آمديم، چادرها را بر سر پا كرديم و ديگهاى گوشت، براى قوم مى‌جوشيدند» بديهى است كه سايه را بر سر پا نمى‌كنند بلكه چادرها را بر سر پا مى‌كنند. مؤيد آن، شعر عماره است:

كأنهن الفتيات اللعس‌		كأن فى اظلالهن الشمس‌

يعنى: «گويى آنها دوشيزكان زيبايى هستند كه خال هندو بلب دارند و گويى در وجود آنها خورشيد است». بديهى است كه منظور اين نيست كه خورشيد در سايه آنهاست. ديگرى گويد:

يتبع افياء الظلال عشية		على طرق كأنهن سيوف‌

يعنى سايه‌هاى اشخاص را بوقت شام، بر راههايى كه بباريكى شمشيرند، دنبال مى‌كند. طبق اين قول «ظلال» به معناى اجسامى است كه داراى سايه است.

(وَ هُمْ داخِرُونَ‌): و آنها خوار و ذليلند. بدينوسيله، خداوند مى‌خواهد بفهماند