فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٤ - حرمت خود كشى و وجوب حفظ جان خود و ديگرى آیت الله رضا استادى
مسلّمات دانستهاند؛ چنان كه شيخ طوسى در كتاب خلاف مىگويد:
هرگاه فردى به خوردن مردار مضطرّ شود، بر او واجب است كه از آن بخورد و امتناع از خوردن آن جايز نيست، لكن شافعى در اين مسئله دو وجه ذكر كرده: يكى همان كه ما گفتيم، و ديگرى قول ابواسحاق است كه مىگويد بر چنين شخصى خوردن مردار واجب نيست؛ چون ممكن است براى او در امتناعش از خوردن مردار غرضى باشد و آن اينكه مىخواهد آلوده به نجاست نشود.
دليل ما بر آنچه گفتيم، آن است كه به بداهت مىدانيم دفع ضرر از نفس، واجب است. پس هرگاه خوردن مردار در حال اضطرار، مباح باشد و به وسيله آن ضرر بزرگى از نفس دفع شود، خوردن آن واجب خواهد گرديد. (٢٨)
مرحوم طبرسى در منتخب الخلاف مىگويد:
هرگاه شخصى به خوردن مردار مضطرّ شود، خوردن آن بر او واجب است و امتناع از آن جايز نيست؛ به جهت آنكه به بداهت مىدانيم دفع مضارّ از نفس واجب است؛ بنابراين در آن، دو وجه نخواهد بود. (٢٩)
ابن برّاج مىگويد:
هرگاه فرد مضطرّ، مردارى نيز نيابد كه از آن بخورد و غذايى را پيدا كند كه مال ديگرى است، و توان خريد آن را ندارد و يا توان آن را دارد، ولى صاحب غذا حاضر به فروش آن نيست و چيزى از آن را با عوض و يا بدون عوض به او نمىدهد، در اين صورت آيا فرد مضطرّ مىتواند براى به دست آوردن غذا با او بجنگد؟ آرى، مىتواند براى غذا با او بجنگد؛ چون دفع
(٢٨) الخلاف، ج٢، ص ٥٤٤.
(٢٩) منتخب الخلاف، ج٢، ص ٤٧٣.