نزد ما خوردن(مردار و يا چيز حرام ديگر)، براى حفظ نفس از تلف يا غير تلف، واجب است. بنابراين اجتناب ورزيدن از خوردن آن، در حالى كه خوف تلف شدن مى‌رود، جايز نخواهد بود؛ چون دفع ضرر، به ويژه ضرر موجب تلف جان، واجب است.

در من لايحضره الفقيه از امام صادق(ع) روايت شده است: كسى كه مضطرّ به مردار يا خون يا گوشت خوك بشود و از آنها نخورد تا بميرد، كافر است. (٣٩)

علامه در ارشاد الأذهان مى‌گويد:

مداوا با هيچ يك از نبيذها [آبجو، شراب خرما، كشمش و مانند آن[ جايز نيست، ... و هنگام ضرورت، درمان چشم با مسكر جايز است. (٤٠)

محقق اردبيلى در شرح ارشاد الأذهان پس از نقل رواياتى مى‌گويد:

اين روايات با ادله فراوانى كه دلالت بر حرمت و مبالغه در حرمت مسكر به ويژه خمر دارد، دليل بر منع مصرف آن [ براى درمان] است، ولى عموم روايات و صحيح نبودن اكثر روايات خاصّ، به علاوه نهى از القاى نفس به هلاكت و امر به حفظ نفس و دفع ضرر از آن در حدّ امكان به دليل عقل، نقل، كتاب، سنّت و اجماع، دلالت بر جواز مصرف آن دارد ... .

... هر آنچه انسان نياز به آن دارد و ضرورت به آن دفع مى‌شود، حلال است. دليل آن عقل و نقل است؛ چون حرج و ضيق به دليل عقل و نقل منتفى است. همچنين تجويز خوردن مردار و گوشت خوك در آيات و روايات، اشعار به آن دارد وبه خصوص مرسله محمدبن عبداللّه‌ كه از برخى

(٣٩) كشف اللثام، ج٩، ص٣٢٠.
(٤٠) مجمع الفائدة و البرهان، ج١١، ص٣١٩ و ٣٢٢.