فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٩ - حرمت خود كشى و وجوب حفظ جان خود و ديگرى آیت الله رضا استادى
ـ در روايتى از امام صادق(ع) آمده است: در جنگ با دشمن، جانتان را در معرض مخاطره قرار ندهيد و با كسى كه توان رزم با او را نداريد، مبارزه نكنيد. (٢)
محقق اردبيلى در زبدة البيان مىگويد:
آيه {ولاتقتلوا أنفسكم } بر تحريم خودكشى دلالت دارد. برخى گفتهاند مراد از آن قراردادن نفس در معرض هلاكت و يا عذاب است با خوردن اموال ديگران از روى ستم يا مراد از آن كشتن يكديگر است. ممكن است مراد از آن ايراد ضرب و جرح باشد؛ چون استعمال قتل در ضرب و جرح بعيد نيست، و بر اين اساس، برخى قائل به حرمت جراحت وارد كردن انسان بر خود شدهاند. (٣)
علامه طباطبايى در تفسير الميزان مىگويد:
ظاهر جمله [لاتقتلوا انفسكم ] نهى از خودكشى است، لكن همراه شدن آن با جمله «لا تأكلوا أموالكم بينكم» ـ كه ظهور در اين دارد كه تمام مؤمنان به منزله يك نفس اند كه مالى دارد و بر آنان واجب است آن را از راه باطل نخورند ـ شايد دلالت و اشعار دارد كه مراد از «انفس»، نفوس همه افراد جامعه دينى است كه مانند يك نفس دانسته شده و جان هريك از آنان، همان جان ديگرى است. بنابراين در چنين جامعهاى، فرقى ميان جان خود و ديگران نيست و اگر فردى خودش و يا ديگرى را بكشد، خودش را كشته است. با اين عنايت، جمله «ولاتقتلوا أنفسكم» مطلق است و شامل «انتحار» كه همان خودكشى است و كشتن ديگر مؤمنان نيز مىشود.
و شايد بتوان از ذيل آيه «انّ اللّه كان بكم رحيماً» اين گونه برداشت كرد كه «قتل نفس نهى شده در آيه شامل موردى كه انسان خودش را در معرض قتل
(٢) مجمع البيان في تفسير القرآن، ج٣، ص ٧٨.
(٣) زبدة البيان، ص٤٢٨.