٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٠ - حرمت خود كشى و وجوب حفظ جان خود و ديگرى آیت الله رضا استادى

اصحابش از امام صادق(ع) در علت تحريم برخى اشيا روايت شده، بر آن دلالت مى‌كند. در اين روايت آمده است: «... و علم ما يضرّهم فنهاهم عنه و حرّمه عليهم ثمّ أباحه للمضطرّ وأحلّه له في الوقت الذي لايقوم بدنه إلاّ به، فأمره أن ينال منه بقدر البلغة لاغير ذلك»؛ (٤١)

در سند اين روايت جهالتى وجود دارد كه ضررى براى اعتبار آن ندارد، و اين روايت، در جواز نوشيدن شراب و چيزهاى حرام ديگر در صورت منحصر بودن دفع ضرورت در آن، صراحت دارد. جواز آن براى دفع مرض و همچنين وجوب خوردن و آشاميدن در هنگام مرض نيز بعيد نيست. ... (٤٢)

وحيد بهبهانى(ره) در حاشيه شرح ارشاد، ذيل عبارت: «در سند، جهالتى است كه مضرّ نيست» مى‌گويد:

كلينى آن را با سندى كه ارسال ندارد، (٤٣) و نيز صدوق آن را با سند صحيح از محمد بن عذافر از پدرش از امام باقر(ع) روايت كرده‌اند. (٤٤) علاوه بر اين، تكليفى كه مقدم بر حفظ نفس باشد، وجود ندارد؛ هر چند وجوب آن مؤكّد باشد، بلكه در واجب‌ترين فرايض همچون نمازهاى شبانه روزى و بالاتر از آن و حتى در اصول دين، به منظور حفظ نفس، تقيه واجب است و خداوند مى‌فرمايد: {إلاّ من أكره و قلبه مطمئن بالإيمان } (٤٥)؛(اظهار كلمه كفر جايز نيست)، مگر كسى كه (برآن) اكراه شود و قلبش مطمئن به ايمان باشد». در روايات وارد شده: «لادين لمن لاتقية له؛ (٤٦) كسى كه تقيه ندارد، دين ندارد»


(٤١) وسائل الشيعه، ج٢٤، ص ١٠٠، چاپ آل البيت(ع) به نقل از كافى.
(٤٢) مجمع الفائدة و البرهان، ج١١، ص٣١٨.
(٤٣) الكافى، ج٦، ص ٢٤٢.
(٤٤) من لايحضره الفقيه، ج٣، ص ٢١٨.
(٤٥) سوره نحل، آيه ١٠٦.
(٤٦) وسائل الشيعه، ج١٦، ص ٢١٠.