اَعراض و اَطفال مسلمين استيلا نيافته باشند و رفع ضرر آن از اسلام و مسلمين به بذل مال شود و ظن غالب بلكه علم حاصل شود كه نقض عهد مى‌كنند، پس اگر كفار بر بلدى از اسلام و جماعتى از مسلمين مستولى شوند چنان كه اكنون بعضى از بلاد اسلام در تصرف كفار است و مرد و زنِ مسلمين آن بلاد در مال و جان بى اختيارند، معابد مؤمنين، بتخانه و مساجد موحدين، ميخانه، رخنه در دين اسلام پديد آمده و ظلمها ميان مسلمين پديدار گشته كه از تخيّل آن، خاطر عارفان آشفته، بالبداهه گذاشتن مسلمين در اين حال و صلح با كفار به بذل مال صلحى غريب، و مصلحتى عجيب خواهد بود و در حقيقت اين صلح نه همين گذشتن از مال است بلكه واگذاشتن نفوس و اعراض و بلاد و اموال است.

و چگونه روا است گذاشتن مسلمين در دست اهل كين كه آنچه توانند از ايشان ستانند و حكمى كه خواهند به ايشان نمايند و حال آن كه معصوم(ع) فرمود: «المسلمون يد على مَن سواهم تتكافأ دماؤهم» (٩٥) و از ايراد لفظ «يد» به صيغه مفرد، ظاهر است كه بايد همه مسلمين با يكديگر متحد و به منزله نفس واحد باشند. اگر يكى را ضررى رسد، ضرر همه مسلمين دانند و اگر مسلمى را خطرى پيش آيد، خطر همه اسلام پندارند، نه آن كه از او گمان عافيت خويش گزينند و در استخلاص گرفتاران (٩٦) نكوشند. چه شد فرموده رسول خدا(ص): «من لم يهتم باُمور المسلمين فليس بمسلم» (٩٧) ، كجا رفت فرموده ديگر آن حضرت: «من سمع رجلاً ينادي يالَلمسلمين، فلم يجبْه، فليس بمسلم» (٩٨) ؟ و كجا است ضعف مسلمين در اين اوقات با آن كه ايشان را بحمدالله اسباب محاربت آماده است، و بازوى مجاهدت گشاده، نه جز فرقه روس، دشمنى در كمين دارند كه احتياطى از او لازم و دفع آن فرقه را مانع باشد، نه ايشان را مسافتى بعيد و مشقتى شديد است كه از جهاد و

(٩٥) كافى، ج ١، ص ٤٠٤، ح ٢، (خطبه حضرت رسول در حجّة الوداع، و عبارت حديث اين است: «المسلمون تتكافأ دماؤهم، و هم يد على من سواهم، يسعى بذمتهم أدناهم».
(٩٦) يك كلمه ناخوانا است.
(٩٧) كافى، ج ٢، ص ١٦٣، ح ١، و عبارت حديث اين است «من اصبح لا يهتم بأمور المسلمين فليس بمسلم»
(٩٨) كافى، ج ٢، ص ١٦٤، ح ٥.