٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩ - پيوند اعضا

در صحيحه صفوان از امام صادق(ع) نقل شده است:

أبى الله أن يظنّ بالمؤمن إلاّ خيراً و كسرك خطامه حيّاً و ميتاً سواءء؛ (٢٨)

خداوند از اينكه به مؤمن جز گمان نيك داشته باشد امتناع دارد، و شكستن استخوان مؤمن در حال حيات و ممات وى يكسان است.

دلالت اين روايات بر ثبوت اصل احترام براى انسان در زمان حيات، و براى انسان مرده نيازمند توضيح نيست و ما در مسأله تشريح بيشتر اين مطلب را توضيح داده‌ايم. (٢٩) بنابراين، ثبوت اين احترام براى ميت به همان حدّى كه در زمان حيات وى ثابت بوده، سبب مى‌شود كه در محل بحث، ميت نسبت به اعضاى خود حق داشته باشد همان گونه كه پيش از مرگ حق داشت؛ لذا هيچ كس نمى‌تواند اعضاى ميت را به خود يا ديگرى پيوند بزند.

اگر ميت وصيت كرده باشد كه عضوى از وى را به بيمارستان پيوند اعضا اهدا نمايند تا جهت پيوند به نيازمندان استفاده شود، بايد به وصيت وى عمل كرد؛ زيرا در صحيحه محمد بن مسلم از امام باقر(ع) آمده است:

الوصيّة حق، و قد أوصى رسول الله(ص)، فينبغى للمسلم أن يوصى؛ (٣٠)

وصيت حق است، و رسول گرامى اسلام(ص) وصيت كرد؛ لذا سزاوار است كه مسلمان وصيت كند.

در ديدگاه عرف از اين روايات استفاده مى‌شود كه وصيت ادامه اختيارات ثابت در حال حيات است و مرگ را به حال حيات پيوند مى‌زند؛ لذا وصيت حق مسلم است و مى‌تواند وصيت كند. محدوده وصيت انسان، حقوق شرعى است كه براى او در حال حياتش ثابت بوده و در اين محدوده بايد به وصيت وى عمل شود. از آنجا كه حق انسان است كه عضوى را به منظور پيوند زدن به نيازمندى اهدا كند، مى‌تواند به اين كار وصيت بكند و بايد به وصيت وى عمل شود.


(٢٨) همان ، باب ٢٥ از ابواب ديات اعضا،ج١٩، ص ٢٥١، ح ٤ .
(٢٩) كلمات سديده، بحث تشريح، ص ١٢٥.
(٣٠) وسائل الشيعه، ج ١٣، باب ١ از ابواب وصايا، ص٣٥١، ح ١ .