فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٤ - فقه سياسى امام على آرمانگرايى يا واقعگرايى احمد مبلغى

آن چه به آنها مربوط مى‌شود بدانيم مى‌توان چارچوب را دريافت.

آن چه اين بررسى را اهميت مضاعف مى‌دهد اين است كه مى‌توان با استخراج گوهر موجود در رفتارهاى هماهنگ حضرت با دوران خويش، از آن در شرايط ديگر بهره جست.

سخنان و نيز رفتارهايى از امام(ع) در دست است كه ادعاى فوق را ثابت مى‌كند. در زير به نمونه‌هايى از اين سخنان يا رفتارها اشاره مى‌كنيم:

يكم: سخن امام (ع)

در نهج البلاغه اين عبارت به چشم مى‌خورد:

لو قد استوت قدماى من هذه المداحض لغيّرت أشياء؛ (٢٢)

اگر دو قدم من از اين لغزشگاه‌ها برون رفته و استوار شود امورى را تغيير مى‌دهم.

دوم: ابقاى قاضيان حكومت‌هاى پيشين‌بر منصب قضاوت

امام (ع) هنگام به خلافت رسيدن به قضات فرمود:

اقضوا كما كنتم تقضون فإني أكره الخلاف حتى يكون للناس جماعة؛ (٢٣)

قضاوت كنيد به همان صورت كه پيش‌تر قضاوت مى‌كرديد؛ چه آن كه من اختلاف را دوست نمى‌دارم تا اين كه مردم اجتماع و جماعت پيدا كنند.

شيخ مفيد در شرح جمله فوق مى‌گويد:

امام(ع) اين سخن را به قاضيان در ابتداى خلافت و به دنبال اجتماع مردم براى بيعت با او فرمود. حضرت روا نمى‌ديد آن‌ها را به قضاوت بر وفق آراء