فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨ - پرتوى از بازتابهاى فقهى سيره حكومتى امام على(ع) در گفت و گو با آيت الله محمد مؤمن قمى
امامحسين ـ همه {بَعْضُهُمْ أَوْلَى بِبَعْضٍ فِي كِتَابِ اللّهِ} اند و خداوند اين حكم را قرار داده است. به هر حال ولايت ائمه از طرف خداوند تعالى بوده و قرآن شريف بر آن دلالت دارد. آيات ديگرى هم هست كه خيلى خوب دلالت بر اين معنا دارند كه اين افراد به صورت مطلق لازم الاتباع و لازم الاطاعهاند.
ولايت ائمه و پيامبر بزرگوار به همين معنا است كه قرآن مىفرمايد: {النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ} . «أولى» يعنى تقدم دارد و اولى به همه مؤمنان است. «أوْلى» صفت تفضيل است؛ يعنى مقدمتر به مؤمنان از خودشان است؛ يعنى مؤمنان هر چه را كه نسبت به خودشان مىتوانند انتخاب كنند، پيامبر أوْلى از خودشان است. قهرا اختياردارى وسيعى براى پيامبر بزرگوار نسبت به همه مردم اثبات مىشود. كلمه «ولى» كه در اين آيه شريفه آمده، به معناى اختياردار است و ثابت شد ولايت ائمه از طرف خداوند است و حتى كنار و عِدْل ولايت خدا قرار گرفته است. آيه مى فرمايد: {إِنَّمَآ وَليُّكُمُ اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذيِنَ آمَنوُا...} اين ولايت به معناى سرپرستى امت مىشود. اين ـ به تعبير ما ـ حكومت است؛ يعنى ولىّامر، اختياردار امر همه مؤمنان و حاكم بر آنان است و امور مؤمنان به دست او است.
اين حكومت كه اختيار همه مسلمانان به دست او سپرده شده، از نظر عقلايى لوازمى دارد. وقتى گفتند: همه مؤمنان به دست تو سپرده شدهاند و تو بر همه مؤمنان از خودشان اولى هستى، طبعا قدر مسلّم آن است آنچه مربوط به مؤمنان است يعنى مربوط به جامعه است، در قلمرو اين ولايت قرار دارد. فعلاً نمىخواهم وارد اين بحث شوم كه پيامبر يا ائمه(ع) نسبت به امور شخصى اشخاص اختياراتى دارند. شايد اين فراتر از معناى ولايت و سرپرستى همه مؤمنان باشد.