نمى‌گويم. قهرا جمع بين فرموده امام و روايات عديده‌اى كه حق جعل احكام را براى ائمه(ع) اثبات مى‌كند، اين است كه ائمه(ع) حق دارند، منتهى اعمال نكرده‌اند و هر چه بيان كردند، احكامى است كه از طرف پيامبر بزرگوار به ايشان رسيده است.

اين يك حق الهى است كه حتى جعل احكام دايمى را نيز دربرمى‌گيرد. اين ركعات هفت گانه بر همه مسلمانان مثل ركعات ده گانه واجب است و نمازهاى واجب ما هفده ركعت است. نه فقط خمر، بلكه هر مسكرى حرام است، اگر شخصى هر مسكرى بياشامد، حد بر او زده مى‌شود.

و با قطع نظر از اين حق بعد از جعل ولايت از طرف خدا براى پيامبر و ائمه، يك سلسله اختيارات براى پيامبر و ائمه(ع) وجود دارد كه اين مربوط به جنبه ولايى است و حالا به نام «حكم‌حكومتى» مشهور شده است. تعبير و مصطلح قرآن شريف و روايات ائمه(ع) «ولايت» است. در قرآن در مورد پيامبر بزرگوار اجمالاً آمده است: {النَّبِىُّ أَوْلَى بِالْمُؤمِنينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ} (٢) يعنى آن حضرت بر مؤمنان مقدم است و نسبت به همه مؤمنان از خودشان ولايت بيشترى دارد. يا نسبت به حضرت امير المؤمنين(ع) آيه ٥٥ در سوره مائده مى فرمايد: {إِنَّمَآ وَليُّكُمُ اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذيِنَ آمَنوُا الَّذيِنَ يُقيِمُونَ الصَّلاَةَ وَ يُؤتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ رَاكِعُونَ.} جمله {اَلَّذيِنَ يُقيمُونَ الصَّلاَةَ وَ يُؤتُونَ الزَّكَاةَ وَ هُمْ رَاكِعُونَ} به عنوان تنصيص مصداقى در مورد حضرت امير(ع) وارد شده است، ليكن روايات توضيح داده‌اند كه اختصاص به حضرت امير(ع) ندارد، بلكه ائمه ديگر هم ولى هستند. آيه به عنوان خبر از يك واقعه خارجى و شخصى كه اتفاق افتاده، نيست؛ بلكه آيه مى‌گويد: كسانى كه اين صفات را دارند، اقامه نماز مى‌كنند و زكات هم پرداخت مى‌كنند در

(٢) احزاب، آيه ٦.