فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤ - پرتوى از بازتابهاى فقهى سيره حكومتى امام على(ع) در گفت و گو با آيت الله محمد مؤمن قمى
كرديم. پيامبر بزرگوار و ائمه معصومين غير از احكام حكومتى، اختيارات فراوانترى داشتند كه ادله معتبرى بر آن دلالت دارد. مىتوانستند احكامى عِدْل و برابر احكام اللّهتعالى وضع كنند. پيامبر بزرگوار هم اين كار را كرده است؛ مثلاً در مورد نمازهاى پنجگانه، در روايات معتبر هست كه خداوند نمازها را ده ركعت قرار داد، بعد پيامبر براساس مصلحت انديشى، به صورت كلى و براى هميشه به نمازهاى ظهر و عصر و عشا دو ركعت و به نماز مغرب يك ركعت اضافه كرد؛ يعنى ركعاتى كه تسبيحات اربعه در آنها هست.
باز در روايت است كه خداوند خمر را، كه عبارت است از مايع مسكرى كه از خصوص انگور يا كشمش گرفته بشود، حرام كرد و پيامبر هم هر چيز مسكرى را، حتى اگر خمر نباشد، حرام كرد. پيامبر اين كار را كرد و خداوند آن را تنفيذ كرد. اين روايت از روايات معتبر در كافى است. (١)
از روايات ديگر هم استفاده مىشود كه تمام حقوق و اختيارات پيامبر بزرگوار، براى حضرت امير تصويب شده است. در بعضى از روايات هست كه به همه ائمه(ع) اين حق داده شده است. اين اختيار از طرف خداوند است كه به اينها داده شده و توسط پيامبر بزرگوار اعمال هم شده است.
ائمه(ع) هم قهرا براساس اذن الهى مىتوانستند اين كار را بكنند. دلبخواهى هم نبود؛ مصلحتانديشى مىكردند و وضع مىكردند، البته، چنان كه در روايات آمده، ائمه(ع) از اين حق خود استفاده نكردند. از حضرت موسى بن جعفر(ع) سؤال مى كنند كه آيا مطلبى كه شما مىفرماييد از خودتان مىگوييد يا اين كه سنت است و از پيامبر بزرگوار به واسطه اخبار نقل مىكنيد؟ حضرت مى فرمايد: نه، سنت است، از خودم چيزى
(١) كافى، ج ٦، ص ٤١٤، باب ٢١، ح ٢.