فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩٨ - شخصيت و مكتب فقهى ابن جنيد اسكافى* صفاءالدين خزرجى
علاوه تمام اساتيد و راويان ابن جنيد نيز دربغداد بوده اند.همچون: شيخ مفيد، ابن غضائرى، ابن عبدون(ابن حاشر) عاصمى، شلمغانى و ديگران. بغداد در آن روزگار ـ كه مركز ثقل جهان اسلام و پايتخت خلافت بود ـ شاهد درگيريهاى شديد سياسى، علمى و مذهبى بود كه دامنه آن به صورت خاص برحيات بغداد و به صورت عام برجهان اسلام تأثير گذاشت؛ چرا كه دولت عباسيان روبه ضعف گذاشت و كارگزاران هرمنطقه استقلال يافتند حتى بغداد پايتخت خلافت پس از انتقال قدرت حقيقى درآن به آل بويه ـ در اثر تاختن معزّالدوله ديلمى به بغداد و عزل خليفه عباسى مستكفى و منصوب كردن ظاهرى ِ«ابن مقتدرالمطيع للّه»به جايش ـ از نفوذ و تصرف آنان مصون نماند.
بى ترديد رسيدن حكومت به علويان از طريق آل بويه سرزمينهاى پيشين بنى عباس را از سوى طرفدارانشان تحريك مىكرد... به راه افتادن جنگهاى داخلى ميان اميران گوشه و كنار ممالك اسلامى همچون اميران بنى حمدان در موصل و بريد يّين و آل بويه بروخامت اوضاع و شدت يافتن بحران افزود. (٢٠)
زمينههاى مذهبى و علمى درجامعه آن روز بغداد از اين رخدادها تأثير پذيرفت و درگيرىها و دسته بندىهاى مذهبى دراثر اعلان آل بويه مبنى بر زنده نگاه داشتن خاطره حادثه كربلا و حتّى مشاركت شخصى آنها دراين گونه مراسم و برگزارى جشن روز غدير پديدار شد.
اين امر ستيزها و آشوبهايى را ميان دو تيره شيعه و سنى محيط بغداد به دنبال آورد. محيط علمى بغداد از تأثيرات اين وضع فراگير دورنماند و دراثر آن حلقات درس و بحث و مناظره و اجتماعات علمى [دردفاع از مذهب] فعال شد و حيات و پويايى به صورتى آشكار درآن راه يافت.
چنان كه درزمينه علمى حساس ترين مسائل درفقه، كلام، تفسير و حديث مطرح شد و گروههاى مذهبى طبق چارچوبهاى علمى براى دفاع از مذهب و حفظ آن از شبههها كوشش خود
(٢٠) نك: تاريخ الاسلام السياسى، ج٣، ص٤٤ به بعد.