د) سيره: شايد بتوان مهم ترين دليل بر ضمان قيمت در اموال قيمى را سيره عقلا دانست؛ زيرا متداول درميان عقلا اين است كه در اموال قيمى، ضمان را به قيمت مى‌دانند هرچند آن مال، مثل هم داشته باشد.

شارع مقدس با اين سيره موافق است؛ زيرا وى يكى از عقلا به شمار مى‌آيد و اگر روش خاص و ويژه اى در اين مورد داشته باشد بايد بيان كند.

زمان ملاك محاسبه در قيميات

پس از اثبات اين كه دراموال قيمى ضمان به قيمت تعلق مى‌گيرد نه به مثل هرچند تهيه مثل ممكن باشد نوبت به اين بحث مى‌رسد كه ملاك و معيار در تعيين قيمت چه روزى است. پرواضح است اين بحث ثمرات فقهى فراوانى را در پى دارد؛ زيرا قيمت هرزمانى با زمان ديگر به ويژه درجوامعى كه نرخ تورم در آن بالا است خيلى زياد مى‌باشد.

فقها اين بحث را نيز به تفصيل مورد نقد و بررسى قرار داده اند ليكن در اين نوشته به اختصار برخى از مباحث كار بردى گزينش و تحليل علمى خواهد شد.

لازم به ياد آورى است مشابه اين بحث پيش از اين در باره اجناس مثلى مطرح شد ولى از آن جا كه از جهاتى اين دو بحث با هم تفاوت دارند اين بحث را تكرار مى‌كنيم.

ديدگاه ها:

اقوال دراين مسأله همانند ملاك تعيين قيمت در اموال مثلى زياد است؛ از جمله:

١. روز تصرف در مال(يوم القبض)؛

٢.روزى كه مال تلف شده؛

٣.روز ادا؛

٤.بالاترين قيمت از زمان تلف تا زمان ادا؛

٥.بالاترين قيمت از زمان قبض است تا زمان ادا؛

٦.بالاترين قيمت از زمان قبض تا روز تلف.

نقد و بررسى: همان گونه كه ملاحظه شد وجوه متصور و اقوال درمسأله زياد است و نقد و بررسى همه آنها از حوصله اين نوشته خارج مى‌باشد. ازاين رو شايسته است در ابتدا مقتضاى قاعده و سپس