روح از نظر دين، عقل و علم روحى جديد - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٠٧ - نظر عميقى به عالم ذر

العزل‌[١] و السقط قبل ان ينفخ فيه الروح و الحياة و البقاء.[٢].

و از موثقه عمار ظاهر مى‌شود كه بدن فيزيكى قيامت باز هم از همان نطفه خلق مى‌شود. قال:

سئل عن الميت يبلى جسده؟ قال: نعم حتى لا يبقى لحم و لا عظم الاطينته التى خلق منها فانها لا تبلى تبقى فى القبر مستديرة حتى يخلق الله منها كما خلق اول مرة[٣].

ولى اين سه حديث اين قدر دلالت دارند كه، همان ذره اولى نطفه اصلى انسان در رحم مادر و سپس اساس خلقت بدن اخروى او را در قيامت تشكيل مى‌دهد. اما اينكه روح به آن ذره علاقه خود را به طور مستمر حفظ كرده است، روايات به آن ناظر نيست، بلكه لفظ:

ان يخلق النطفة

در حديث اول، مشعر به نفى آنست مگر اينكه خلق به معناى جعل باشد كه بعيد نيست و جمله‌

(ثم اجراهم فى اصلاب الرجال و ارحام النساء)

در حديث ثانى نيز با تعلق روح به آن مناسبتى ندارد به علاوه كه وجود ميليونها ذره در صلب يك مرد و يا رحم يك زن قابل تصديق نخواهد بود. خصوصاً كه وثاقت سلام بر مستنير نيز ثابت نشده است.

روايت سومى فقط يك مطلب را بيشتر بيان نمى‌كند كه نطفه‌

[١] - مخلقة و غير مخلقة هر دو از حالات مضغه است و لذا انطباق غير مخلقة بر نطفه و منى عزل شده صحيح نخواهد بود و مى‌شود كه حديث را تأويل برد. بهرحال حديث، مستوعب همه اقسام مانند سقط شش ماهه نيست.

[٢] - البحار، ج ٥٧، ص ٣٤٣- الكافى، ج ٦، ص ١٢.

[٣] - بحار الانوار، ج ٥٧، ص ٣٥٨ و الكافى، ج ٣، ص ٢٥١.