قراضه طبيعيات - ابن سينا - الصفحة ١٥٤ - حواشى و توضيحات
اولين تأليف عربى مهم در معدنيات كه بما رسيده، كتاب الجماهر و الاحجار يا منافع الاحجار از عطارد بن محمد حاسب است كه تا كنون بچاپ نرسيده، رش: ميلى، علم عرب ص ٨٩ و ٩٠. و نيز درباره معدنيات نزد علماى قديم اسلامى، رش: رسائل اخوان الصفا ج ٢ ص ٧٦ و ما بعد آن (مجمل الحكمه ص ٦٩ و بعد)، طبيعيّات كتاب الشفاء ص ٢٥٤ و بعد؛ درة التاج بخش نخستين ج ٤ ص ٤٠ و بعد ...
ص ٥٠ س ٢- ٣ (و نيز ص ٥٣ س ١- ٢)- «چراست كه ياقوت سرخ را ... شود»، رش، حكيم ناصر، جامع الحكمتين ص ١٧٩ س ٦- ٧ و ص ١٨٠ س ١٠- ١٢؛ حكيم ابو منصور موفق بن على هروى، كتاب الابنية عن حقائق الادوية (صفحه آخر نسخه عكسى كتابخانه ملى تهران).
ص ٥١ س ٢ (و نيز ص ٥٧ س ١)- «مكتريد»، معنى مناسبى براى اين كلمه در لغتنامهها يافته نشد، گويا اين كلمه «مكبوبند» باشد كبّه كبّا بالفتح، بر روى در افكند او را و بر گردانيد. تكبّب الرّجل ترنجيده و منقبض گرديد از بيمارى يا سردى و تكبّب الرّمل بسته شد ريگ و تو بر تو؟؟؟؟ نشست (منتهى الأرب)، در درّة التاج قطب الدين شيرازى (بخش نخستين ج ٤ ص ٢٠) آمده است: طاسى كه مكبوب باشد برجمد برو قطرات آب ظاهر شود.» در اين صورت مكبوب بمعنى ترنجيده و و منقبض و ضبط نسخه ت بصواب نزديكتر مىنمايد.
ص ٥١ س ٢ (و نيز ص ٥٧ س ١)- «متخلخل»، تخلخل دور شدن اجزاء جسم باشد از يكديگر و تكاثف مقابل تخلخل است: «و طبيعت آب، آب را اندازه دهد از بزرگى، كه اگر چيزى بستم و را متكاثفتر