ايمان زيربناى شريعت - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٥٩٦ - چهارم- توكّل، تجلّى كننده اسماء خداوندى

توكّل ما بايد تنها بر خدا باشد.

از سوى ديگر، او بر راه مستقيم قرار دارد كه بدان دستور داده و بدان انسان را هدايت مى‌كند. خداوند مى‌فرمايد:

الف- قَالَ إِنِّي أُشْهِدُ اللَّهَ وَاشْهَدُوا أَنِّي بَرِي‌ءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ* مِن دُونِهِ فَكِيدُونِي جَميعاً ثُمَّ لَا تُنْظِرُونِ* إِنِّي تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ رَبِّي وَرَبِّكُم مَا مِن دَابَّةٍ إِلَّا هُوَ آخِذٌ بِنَاصِيَتِهَا إِنَّ رَبِّي عَلَى‌ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ‌ [١].

«گفت: خدا را گواه مى‌گيرم و شما نيز گواه باشيد كه من از آنچه جز خداى يكتا به شرك مى‌پرستيد بيزارم* همگى به حيله‌گرى بر ضد من برخيزيد و مرا مهلت ندهيد* من بر خداى يكتا كه پررودگار من و پروردگار شماست توكّل كردم. هيچ جنبنده‌اى نيست، مگر آن كه زمان اختيارش را او گرفته است. هر آينه پروردگار من بر صراط مستقيم است.»

در اينجا مى‌بينيم كه هود پيامبر عليه السلام اين چنين با اين مردم به مقابله برمى‌خيزد:

اوّل- با بيزارى جستن از ايشان و اعلان توحيد خداوند.

دوم- او با آنها به ستيز برمى‌خيزد و به ايشان مى‌گويد كه منتظر نمانند، بلكه يكباره با او روبرو گردند. آنجا كه مى‌گويد: ثُمَّ لَاتُنْظِرُونِ‌ وعلّت آن را چنين بيان مى‌كند كه او به خداوند روى مى‌آورد: إِنِّي تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ رَبِّي وَرَبِّكُم‌ و روشن مى‌كند كه دليل توكّل او به خدا آن است كه ربوبيّت او تمامى اين مردم را در برمى‌گيرد و اوست چيره بر هر چيزى و لذا مى‌فرمايد: مَا مِن دَابَّةٍ إِلَّا هُوَ آخِذُ بِنَاصِيَتِهَا وروشن مى‌كند كه اوبر راه راست قرار داد، زيرا با اطمينان كامل دريافته است كه دينش همان دين سالم و راست و هماهنگ با فطرت است و اين چنان است كه مى‌فرمايد: إِنَّ رَبِّي عَلَى‌ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ‌. پس خداوند امور او را تدبير مى‌كند و راه او مستقيم است.

ب- در پايان سوره هود اين آيه را مى‌خوانيم:

وَللَّهِ غَيْبُ السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ وَإِلَيْهِ يُرْجَعُ الْأَمْرُ كُلُّهُ فَاعْبُدْهُ وَتَوَكَّلْ عَلَيْهِ وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ‌ [٢].