اخلاق ناصري - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ٢٠٠ - فصلى كه بعد از تأليف كتاب ملحق كرده شد

چه حقوق پدر روحانى‌تر است و باين سبب فرزندان را تنبيه بر آن بعد از تعقل حاصل آيد و حقوق مادر جسمانى‌تر و باين سبب هم در اول احساس فرزندان آنرا فهم كنند و بمادران ميل زياده نمايند.

و باين قضيه اداى حقوق پدران ببذل طاعت و ذكر خير و دعا و ثناء كه روحانى‌تر است زياده بايد و اداى حقوق مادران ببذل مال و ايثار اسباب تعيش و انواع احسان كه جسمانى‌تر است زياده بايد.

و اما عقوق كه رذيلتى است مقابل اين فضيلت هم از سه نوع باشد:

اول- ايذاى پدران و مادران بنقصان محبت يا باقوال و افعال يا آنچه مؤدى باشد ببعضى از آن مانند تحقير و سفاهت و استهزاء و غير آن.

دوم- بخل و مناقشه با ايشان در اموال و اسباب تعيش يا بذل مال يا طلب عوض يا مشوب بمنت يا گران شمردن احسانى كه بايشان رود.

سوم- اهانت ايشان و بى‌شفقتى نمودن در نهان و آشكارا، در حال حيات يا بعد از ممات و خوار داشتن نصايح و وصاياى ايشان.

و همچنانكه احسان بوالدين تالى صحت عقيده است، عقوق نيز تالى فساد عقيده است.

و كسانيكه بمثابه پدران باشند مانند استاد و اجداد و اعمام و اخوال و برادران بزرگتر و دوستان حقيقى پدران و مادران هم بمثابه ايشان باشند در وجوب رعايت حرمت ايشان و بذل معاونت در اوقات احتياج و احتراز از آنچه مؤدى باشد بكراهت ايشان و از ديگر فصول اين كتاب كه در بيان كيفيت معاشرت باصناف خلق گفته آيد بر مقاصد اين باب اطلاع تمام حاصل گردد انشاء اللَّه تعالى و هو ولى التوفيق.

اخلاق ناصري ٢٠١ فصل پنجم در سياست خدم و عبيد ..... ص : ٢٠١