پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢ - ١- فصاحت و بلاغت نهج البلاغه

مى‌دارد كه از معدنى غير از معدن بقيه خطبه برخاسته و از خاستگاهى غير از آن خاستگاه است. به خدا سوگند همين يك جمله چنان خطبه ابن نباته را آراسته و زينت بخشيده آن گونه كه يك آيه از قرآن در لا به لاى يك خطبه معمولى درست همچون گوهرى درخشنده است كه پيوسته نورافشانى مى‌كند و روى بقيه سخن روشنايى مى‌پاشد». [١] سرانجام گفتار او را با سخنى كه در مقدمه كتابش بيان كرده پايان مى‌دهيم، مى‌گويد: «و امّا الفصاحة فهو (ع) امام الفصحاء و سيّد البلغاء و في كلامه قيل:

دون كلام الخالق و فوق كلام المخلوقين و منه تعلّم النّاس الخطابة و الكتابة، و امّا فصاحت، او پيشواى فصيحان و سرور بليغان است و لذا در باره كلام او گفته شده پايين‌تر از كلام خالق و برتر از كلام مخلوقين است و مردم از او راه و رسم خطابه و نوشتن را آموخته‌اند». [٢] ٣- «جورج جرداق» نويسنده معروف مسيحى لبنانى در كتاب ارزنده خود «الامام على صوت العدالة الانسانيّة» در پايان فصلى كه به بيان شخصيت «على» (ع) تخصيص داده در باره نهج البلاغه چنين مى‌گويد:

«در بلاغت، فوق بلاغتهاست. قرآنى است كه از مقام خود اندكى فرود آمده سخنى است كه تمام زيباييهاى زبان عرب را در گذشته و آينده در خود جاى داده، تا آنجا كه در باره گوينده آن گفته‌اند: سخنش پايين‌تر از كلام خالق و بالاتر از كلام مخلوق است». [٣] ٤- «جاحظ» كه از بزرگترين ادبا و نوابغ عرب است و در اوايل قرن سوّم هجرى مى‌زيسته، در كتاب معروف و مشهور خود «البيان و التبيين» كلماتى از

[١] شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، جلد ٢، صفحه ٨٤.

[٢] شرح نهج البلاغة ابن ابى الحديد، جلد ١، صفحه ٢٤.

[٣] صوت العدالة الانسانية، جلد ١، صفحه ٤٧.