پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٨ - شرح و تفسير هماى بلند پرواز انديشهها به كنه ذاتش نرسد!

و نشر الرّياح برحمته و وتّد [١] بالصّخور [٢] ميدان‌ [٣] أرضه).

تعبيرات بالا هر كدام ناظر به يك يا چند آيه قرآنى است: جمله‌ «فطر الخلائق بقدرته» ناظر است به آيه‌ «فاطِرِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ» كه در چندين سوره قرآن آمده‌ [٤] و جمله‌ «نشر الرّياح برحمته» ناظر است به آيه‌ «وَ هُوَ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّياحَ بُشْراً بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ» [٥]، او كسى است كه بادها را بشارت دهنده در پيشاپيش (باران) رحمتش فرستاد)».

جمله سوّم اشاره دارد به آيه شريفه‌ «وَ أَلْقى‌ فِي الْأَرْضِ رَواسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ»، در زمين كوههاى افكند تا شما را نلرزاند». [٦] با توجّه به آنچه در معنى «فطر» گفته شد، آفرينش را تشبيه به شكافتن پرده ظلمانى عدم كرده، پرده‌اى كه يكپارچه و منسجم و خالى از هر گونه شكاف است، ولى قدرت بى‌پايان حق آن را مى‌شكافد و مخلوقات را از آن بيرون مى‌فرستد و اين چيزى است كه جز از قدرت او ساخته نيست.

دانشمندان، امروز در اين مسأله اتّفاق نظر دارند كه محال است ما بتوانيم چيزى از عدم به وجود آوريم، يا از وجود به ديار عدم بفرستيم، آنچه در قدرت ماست همان تغيير شكل موجودات است و بس!

[١] «وتّد» از مادّه «وتد» (بر وزن وقت) به معناى ثابت كردن چيزى است و لذا به ميخ كه در اشياء ثابت مى‌شود و آنها را نيز ثبات مى‌بخشد «وتد» (بر وزن سبد) و گاه «وتد» (بر وزن وقت) مى‌گويند.

[٢] «صخور» جمع صخرة به گفته «لسان العرب» به معناى سنگ بزرگ و سخت است.

[٣] «ميدان» از مادّه «ميد» (بر وزن صيد) است كه به معناى تحرّك و اضطراب است و «ميدان» (بر وزن ضربان) نيز به همين معنى است و «ميدان» (بر وزن حيران) به معناى فضاى وسيع است و جمع آن ميادين مى‌باشد.

[٤] سوره يوسف، آيه ١٠١- سوره ابراهيم، آيه ١٠٠- سوره فاطر، آيه ٣٥ و ...

[٥] سوره اعراف، آيه ٥٧.

[٦] سوره نحل، آيه ١٥.