پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٢٩ - نكته چگونه در قرآن همه نيازها وجود دارد؟

يستطيع عبد يقول لو كان هذا، انزل فى القرآن، الا و قد انزله اللّه فيه، خداوند در قرآن هر چيزى را بيان كرده است به خدا سوگند چيزى كه مورد نياز مردم بوده است كم نگذارده، تا كسى نگويد اگر فلان مطلب درست است بايد در قرآن نازل مى‌شد. آگاه باشيد همه نيازمنديهاى بشر را خدا در آن نازل كرده است». [١] ولى در اين جا اين سؤال پيش مى‌آيد كه ما احكام مختلفى را مى‌بينيم كه در قرآن نيامده و اين با جامعيّت قرآن سازگار نيست، مثلا، تعداد ركعات نماز، اجناسى كه در آن زكات واجب است، نصاب زكات، مقدار آن و بسيارى از مناسك حج، عدد سعى صفا و مروه و دورهاى طواف و مسائل ديگرى در زمينه حدود و ديات و آداب قضاوت و شرايط معاملات و انواع معاملات مستحدثه و مانند آن به وضوح در قرآن ديده نمى‌شود.

در پاسخ اين سؤال بايد به سه نكته توجّه كرد:

نخست اين كه در قرآن مجيد احكام كليّه و قواعد گسترده و عمومات و اطلاقاتى وجود دارد كه بسيارى از مشكلات را مى‌توان با آن حل كرد، مثلا، آيه‌ «أَوْفُوا بِالْعُقُودِ» [٢] در معاملات، و آيه‌ «وَ ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ» [٣] در ابواب عبادات، و «لا تُضَارَّ والِدَةٌ بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ» [٤] در حقوق والدين و آيات ديگرى از اين قبيل، پاسخگوى بسيارى از سؤالات و مسائل‌

[١] تفسير نور الثقلين، جلد ٣، صفحه ٧٤- اصول كافى، جلد ١، صفحه ٥٩ (در معناى اين روايت دو احتمال داده شد نخست اين كه «لو» شرطيه باشد و ديگر آن كه تمنّى باشد و «الا» گاه به عنوان «الّا» استثنائيه و گاه به صورت «الا» براى تنبيه گفته شده- به مرآة العقول، جلد ١، صفحه ٢٠٢ مراجعه شود).

[٢] سوره مائده، آيه ١.

[٣] سوره حج، آيه ٧٨.

[٤] سوره بقره، آيه ٢٣٣.