پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥١٧ - ٢- نكوهش اهل بصره

«عايشه» پذيرفت و به راه خود ادامه داد! [١] عجيب اين است كه اين گونه مطالب، سبب ترديد «عايشه» مى‌شد ولى آن همه روايات صريحى كه از پيامبر اكرم در باره على (ع) شنيده بود و راوى بسيارى از آنها خود او بوده است، سبب ترديد و انصراف او نشد، و اين از عجايب است! در ضمن از اين داستانها استفاده مى‌شود كه او به آسانى فريب مى‌خورد و تغيير عقيده مى‌داد.

٢- نكوهش اهل بصره‌

آنچه در خطبه بالا از مذمّت اهل «بصره» آمد، قسمتى از آن مربوط به تأثير آب و هوا و موقعيّت شهر و وضع اجتماعى آن جا (كه بندرگاه بود، و محل ورود انواع فرهنگها و افكار و اخلاق آلوده، كه به طور طبيعى در آن جا و مانند آن بوده و هست) مى‌باشد ولى بخشى از آن مربوط به صفات و روحيّات ساكنان آن جا بوده، كه اين قسمت لزومى ندارد در هر عصر و زمانى چنان باشد، بلكه اشاره به مردم همان عصر و همان زمان است كه به آسانى تسليم برنامه‌هاى زشت و نفاق‌افكن «طلحه» و «زبير» شدند و پيمان خود را با على (ع) شكستند و آن همه كشته در اين راه خطا، دادند. بنا بر اين مانعى ندارد كه در اعصار ديگر، نيكان و پاكانى در آن جا باشند.

به همين دليل در بعضى از روايات، مدح و ستايش اين شهر نيز ديده مى‌شود، از جمله در خطبه‌اى كه از امير مؤمنان على (ع) نقل شده، ضمن بر شمردن بخشهايى از حوادث سختى كه بر اين شهر مى‌گذرد مى‌خوانيم كه امام (ع) اهل بصره را مخاطب ساخت و فرمود: خداوند براى هيچ يك از شهرهاى‌

[١] «شرح ابن ابى الحديد»، جلد ٦، صفحه ٢٢٥.