پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٦٥ - نكته برنامهريزى شياطين!

انسان و مانند اينها، ولى بديهى است كه شرح همه اين مسائل در اين مختصر نمى‌گنجد. تنها بايد به اشاراتى كه بتواند روشنايى‌اى بر اين بحثها بيندازد و با مسير خطبه بالا هماهنگ باشد قناعت كنيم.

از آيات قرآن به خوبى استفاده مى‌شود كه «شيطان» از آغاز به صورت يك موجود «شرير» آفريده نشده بود، بلكه موجود پاكى بود كه در صفوف «فرشتگان» جاى داشت (هر چند فرشته نبود).

ولى حبّ ذات افراطى و خودخواهى و تكبّر سبب شد كه از فرمان خدا نسبت به سجده بر «آدم» (ع) سرباز زند و نه تنها مرتكب معصيت شود بلكه علم و حكمت خدا را نيز به زير سؤال برد و اين دستور را غير حكيمانه بشمرد و به وادى ضلالت و كفر فرو غلطد.

او از خداوند تقاضاى باقيماندن تا قيامت را كرد و خدا نيز تقاضاى او را نسبت به زنده ماندن تا وقت معلوم قبول فرمود و اين به خاطر آن بود كه بندگانش را به وسيله او و لشكريانش بيازمايد، يا به تعبيرى ديگر همان گونه كه وجود شهوات در درون نفس آدمى و مقاومت عقل و ايمان در برابر نيروهاى مخالف، سبب قوّت و قدرت انسان در مسير اطاعت فرمان خدا مى‌شود، همچنين وسوسه‌هاى «شيطان» از برون و مقاومت سرسختانه انسان در برابر او سبب تكامل او مى‌گردد، چرا كه هميشه وجود دشمن، عامل حركت و تحصيل قدرت و قوّت و پيشرفت و تكامل است.

اما اين بدان معنا نيست كه «شيطان» نفوذ اجبارى در انسانها داشته باشد، بلكه انسانها هستند كه به او اجازه وسوسه را مى‌دهند. قرآن مجيد با صراحت مى‌گويد: «إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ»، تو بر بندگان من سلطه ندارى». [١] و در جاى ديگر مى‌فرمايد: «إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَلى‌ رَبِّهِمْ»

[١] سوره اسراء، آيه ٦٥.