المَرَضُ سَوطُ اللّه ِ فِى الأَرضِ يُؤَدِّبُ بِهِ عِبادَهُ . [١] بيمارى ، تازيانه خدا در روى زمين است و با آن ، بندگانش را تأديب [و تنبيه ]مى كند. و ديگر گاه ، خداوند ، مى خواهد لغزش هاى بندگان مؤمنش را كه دوستشان دارد و بدو عشق مى ورزد ، بزُدايد و آنها را بپيرايد . مگر او سبب ساز و سبب سوز نيست ؟ مگر نه اين است كه : «إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَىْ ءٍ قَدِيرٌ» [٢] ؟ پس چه مانعى دارد در «بيمارى» بنده اش ، ناهنجارى ها و گناهان او را بزدايد ؟ پيامبر خدا مى فرمايد : إنَّ المُؤمِنَ لا يُؤجَرُ فى مَرَضِهِ ، و لكِن يُكَفَّرُ عَنهُ . [٣] مؤمن در بيمارى اش پاداش داده نمى شود ؛ امّا گناه او فرو پوشانده مى شوند . بارى! زيباترين بخش اين آموزه ها ، به پندار ما همين هاست : پيوند «خاك» با «افلاك» و نقطه فردِ گستره زمين (انسان) با بى نهايتِ ملكوت ... . بدين سان ، در اين فصل ، بيمارى و چگونگى هاى آن و آثارش در روح و روان و شخصيت مؤمن ، گزارش شده است. احاديثِ بيانگر آنچه مؤمن در وقت «بيمارى» بايد انجام دهد، چونان : شكيبايى، شكر، پنهانگرى، صدقه و دعا ، در پى آمده است و آن گاه ، پاداش بيماردارى و پرستارى است و آداب آن ، و نيز گزارش تاريخى از كسانى كه در جنگ ها همراه پيامبر خدا ، مجروحان جنگى را پرستارى مى كردند. پايان بخش اين باب از بخش نهم ، «عيادت بيمار» است و آداب عيادت و پاداش آن.

بخش دهم: حكمت هاى گوناگون

اندك ، اندك ، اين گلگشت به فرجام مى رسد و ما كه با زورق خُردى در امواج

[١] . كنز العمّال : ج ٣ ص ٣٠٦ ح ٦٦٨٠ .[٢] بقره : آيه ٢٠ .[٣] . تاريخ دمشق : ج ٦٤ ص ١٦١ ح ١٣٠٨٥ .