حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٢
بخش دوم : حكمت هاى اعتقادى
در اين بخش ، حكمت ها ، سخنان و آموزه هاى بلند نبوى درباره مبانى اعتقادى اسلام ، در ضمن هشت باب و مجموعا ٥١ فصل ، ارائه مى شود .
باب يكم : ايمان
در باب يكم ، سخن از ايمان رفته است ؛ شناخت ايمان ، مفهوم ايمان ، چگونگى و ابعاد آن . آن گاه ، گزارش رواياتى است كه نشانگر فرق ميان اسلام و ايمان است و در پىِ آن ، احاديثى بيانگر حقيقت ايمان و نشانه هاى آن با عناوينى چون : ملاك ايمان ، بنياد ايمان ، اوج ايمان ، استوارترين دستاويز ايمان ، بزرگ ترين گونه هاى ايمان و شيرينى ايمان . انسان مؤمن ، بايد به چه چيزهايى باور داشته باشد و حقايقى در عالم هست كه اگر به آنها دل نبندد و آنها را در صفحه ذهن و زندگانى ننشاند ، در ساحت ايمان خويش ، رخنه افكنده است . در فصل دوم اين باب ، از آنچه ياد شد ، سخن رفته است و آن گاه در فصل سوم ، سخن از پايه ها و عوامل ايمان است و در نهايت ، گزارش احاديثى كه نشانگر «آفات ايمان» هستند و از جمله آنهاست : شرك ، ظلم ، غلو ، و آزاررسانى به مؤمن و همسايه . فصل پنجم به مراتب ايمان پرداخته ؛ و آن گاه در فصل ششم از اين باب ، «درجات ايمان» گزارش شده است و چگونگى دستيابى به قلّه ايمان . پس از آن ، از آثار ايمان سخن رفته است و در نهايت ، از والايى و عظمت آن . آن گاه از ويژگى هاى مؤمن : ويژگى هاىِ فردى ، اجتماعى و عملى او ، از جمله : حُسن خُلق ، كرامت ، مدارا ، شكيبايى ، عدالت ، دفاع از ساحت جامعه اسلامى ، اُنس با مؤمنان ، سختكوشى در انجام دادن مسئوليت ها و ... . با بحث درباره «يقين» ، در فصل هفتم ، اين باب به پايان مى رسد كه در ضمن آن ، احاديثِ نشانگر جايگاه يقين ، تفسير يقين ، نشان اهل يقين و آثار يقين ، گزارش شده است .
باب دوم : ايمان به خدا
در اين باب ، پس از گزارش ايمان ، ابعاد آن و وسايل متعلّق بدان ، سخن از ايمان به